آسمان در این ماه ـ خرداد 1405

برای دیدن رویدادهای رصدی ماه کنونی دکمه‌ی زیر را لمس (کلیک) کنید:

صورت‌های فلکی ماه

صورت‌های فلکی که تا قبل از ساعت 10 شب در  خرداد می‌توان دید عبارتند از: شیر (اسد)، دب‌اکبر، دوشیزه (سنبله)، گاوران (عوّا)، اژدها (تنّین)، اکلیل شمالی، جاثی و مارافسای. به همراه هم‌اختران کم‌نوری چون: شیرکوچک، تازی‌ها، شجاع (مار باریک)، جام و کلاغ . دیدن این صورت‌های کم‌نور نیازمند آسمانی پرستاره است، به دور از آلودگی نوری شهرهای بزرگ و کوچک. به انتهای شب‌های خرداد که برسیم، مثلث تابستانی (هم‌اختران شلیاق، دجاجه و عقاب) هم طلوع کرده و دیده می‌شوند.

یادآوری همیشگی: در هر ماه فهرستی از صورت‌های فلکی که ارائه می‌شود یا آن‌چه در نقشه ماهانه آسمان می‌آید؛ آن‌هایی است که در ساعت‌های بین 9 تا 11 شب در آسمان به راحتی دیده می‌شوند. وگرنه دیگر صورت‌های فلکی در انتهای شب یا نیمه‌شب به آسمان اضافه خواهند شد.

راحت‌ترین راه برای پیدا کردن صورت‌های فلکی، برنامک‌های قابل نصب روی گوشی‌های تلفن است. با توجه به نوع گوشی خود می‌توانید این برنامک‌ها را یافته و استفاده کنید. روش پایه و به عبارتی کلاسیک برای یافتن آن‌ها استفاده از نقشه‌های ماهانه‌ی آسمان شب است.

همانطور که در بالای نقشه‌ی زیر بیان شده، وضعیت صورت‌های فلکی (هم‌اختران) را در میانه‌ی خرداد به ساعت 22 نشان می‌دهد. در ابتدای ماه‌ یک ساعت دیرتر و در انتهای ماه یک ساعت زودتر این نقشه با آسمان مطابقت خواهد داشت.

اگر نحوه‌ی کاربرد نقشه‌های آسمان شب را نمی‌دانید به مقاله‌ی «راهنمای یافتن صورت‌های فلکی» مراجعه کنید و فیلم آموزشی مربوطه را مشاهده کنید.

---

ستاره‌های ویژه برای رصد

این چند ستاره هر کدام داستان ویژه‌ای برای خود دارند. برخی در جریان پژوهش و اکتشاف، جایگاه خاصی دارند و برخی از نظر ویژگی‌های اخترفیزیکی و رصدی. بعضی مربوط به آسمان زمستان‌اند ولی همچنان قابل دیدن هستند. تعدادی را می‌توان با چشم غیرمسلح دید و تعدادی دیگر نیاز به دوربین دوچشمی یا تلسکوپی کوچک دارد:

عناق و سُها: در شکستگی دسته‌ی آبگردان. سها چسبیده به عناق دیده می‌شود و همدمی دارد که با تلسکوپ‌های کوچک قابل دیدن است. این همدم در واقع به دور عناق در گردش است. این ستاره را می‌توان به عنوان اولین دوگانه‌ای که در تاریخ با تلسکوپ کشف شده نامگذاری کرد: به سال 1650م توسط جیووانی ریتچولی. از طرفی عناق نخستین دوتایی است که از آن عکسبرداری شده: در سال 1867 توسط جورج باند در هاروارد. و باز هم عناق اولین دوتایی است که از راه طیف‌سنجی دوتایی بودنش به اثبات رسیده: به سال 1889 توسط ادوارد پیکرینگ در هاروارد. سها ارتباط گرانشی با عناق ندارد. اما جالب این‌که خود سها یک دوتایی طیف‌نمایی است.

70 حوّا (70 مارافسای): یک دوگانه جالب است که از دید زمین می‌توان دور و نزدیک شدن آن‌دو را با تلسکوپ‌های کوچک و متوسط در طی چند سال پی‌درپی متوجه شد. دوره تناوب آن‌ها 88 است. در سال 2025 به بیشترین زاویه از هم می‌رسند و دوباره شروع می‌کنند به هم نزدیک شوند. پیشنهاد این است که از امسال تا ده سال دیگر هر ساله آن‌را با تلسکوپ خود رصد کنیم. تفکیک شدن یا نشدن آن‌ها نشانه‌ی دور و نزدیک شدن‌شان از هم است.

---

اجرام غیرستاره‌ای

با یک تلسکوپ متوسط آماتوری (دهانه‌ای بین 4.5 تا 10 اینچ) می‌توان تعداد زیادی از اجرام غیرستاره‌ای شامل کهکشان، خوشه ستاره‌ای و سحابی را دید. طبیعی است هرچه تلسکوپ بزرگتر باشد، می‌توان تعداد اجرام بیشتر و کم‌نورتر را دید. برخی اجسام هم در تلسکوپ‌های کوچکتر دیده نخواهند شد.

صورت‌های فلکی (هم‌اختران) اسد و سنبله هنوز در موقعیت خوبی هستند و می‌توان کهکشان‌های این منطقه را رصد کرد. اجرام مسیه به شماره‌های 65 و 66 و 95 و 96 و 105 همگی در بخش مرکزی اسد بین ستاره‌های آلفا و بتای این صورت فلکی قرار گرفته‌اند.

برخی از کهکشان‌های موجود در سنبله هم اجرام مسیه به شماره‌های 87 و 49 و 60 و 84 و 86 و 104 هستند. اولی و آخری از همه معروف‌ترند. M87 بزرگترین کهکشان این مجموعه و خوشه سنبله است و همانی است که نخستین عکس سیاه‌چاله از مرکز این کهکشان گرفته شد. M104 هم کهکشان معروف به کلاه‌مکزیکی است.

کهکشان‌های دب‌اکبر هم هنوز در موقعیت خوب رصد قرار دارند: اجرام مسیه به شماره‌های 51 و 81 و 82 و 101 . کهکشان گرداب M51‌ در مرز تازی‌ها قرار دارد. M81 و M82  را می‌توان با دوربین دوچشمی قدرتمند هم پیدا کرد.

اما شاید بتوان گفت یکی از برجسته‌ترین اجرام غیرستاره‌ای که در این ماه هم به بهترین موقعیت رصدی‌اش می‌رسد، خوشه کروی جاثی باشد (M13). با یک تلسکوپ بزرگتر از 8 اینچ و در آسمانی تاریک می‌توان ستاره‌های بخش خارجی آن‌را چون جواهر تشخیص داد. خوشه کروی M92 هم در همین صورت فلکی جاثی است و دیدن آن فراموش نشود. در هم‌اختر مارافسای (حوّا) هم چند خوشه کروی قابل رصد هستند: اجرام مسیه به شماره‌های 10 و 12 و 62. به آن‌ها خوشه باز IC4665 را هم باید افزود، هرچند کم‌فروغ است.

---

بارش شهابی

بارش حَمَلی: کانون بارش در صورت فلکی حمل (هم‌اختر بره) قرار دارد. زمان اوج آن حدود 17 خرداد است. تعداد شهاب‌های قابل مشاهده در ساعت در بهترین شرایط به 30 تا 50 می‌رسد. اما چون کانون بارش زمان کوتاهی پیش از خورشید، طلوع می‌کند بنابراین تعداد خیلی کمی از شهاب‌های این بارش را می‌توان دید. بارش حملی معروف است به بارش روزانه زیرا کانون بارش به هنگام روز در وضعیت مناسب قرار دارد. و از این جهت دیدن بیشتر شهاب‌های آن‌را از دست می‌دهیم.

---

ماهواره‌ها

یکی از پدیده‌هایی که در دوره حاضر در آسمان دیده می‌شود، حرکت ماهواره‌ها در آسمان شب است. به ویژه این‌که در سال‌های اخیر تعداد آن‌ها به شدت افزایش یافته، به طوری که در هر لحظه که به آسمان بالای سرمان نگاه کنیم می‌توانیم چندتایی ماهواره در گوشه کنار آسمان بیابیم. ماهواره‌ها همچون ستاره‌های متحرک دیده می‌شوند (هواپیماها دارای چراغ چشمک‌زن هستند). ماهواره‌ها در روشنایی‌های مختلف دیده می‌شوند و به آرامی در بین ستارگان آسمان حرکت می‌کنند. بسته به مدارشان، ممکن است در میانه‌ی مسیرشان ناپدید شوند، چون وارد سایه زمین می‌شوند. هرچه آسمان ما پرستاره‌تر باشد، تعداد بیشتری از آن‌ها دیده می‌شوند.

برای دریافت اطلاعات دقیق از زمان و مسیر حرکت ماهواره‌ها در مکان خود، مراجعه به سایت heavens-above.com سودمند است. می‌توان از برنامک آن یا مشابه آن بر گوشی خود استفاده کرد.

پرنورترین آن‌ها ایستگاه فضایی بین‌المللی (ISS) است که روشنایی آن در مرتبه‌ی سیاره مشتری یا بیشتر است. در غروب یکشنبه 10 خرداد یک عبور خوب از فراز ایران دارد که بیشتر مناطق مرکز ایران می‌توانند آن‌را ببینند. ایستگاه از سمت شمال غربی بالا می‌آید، از کنار سیاره‌های ناهید و مشتری می‌گذرد، سپس به قلب‌الاسد می‌رسد و در سمت جنوب شرقی پایین می‌رود.

مطلب مرتبط: یک قطار ستاره

قطار ماهواره‌های استارلینک را در مطلب بالا بخوانید.

---

هفته اول خرداد

از شنبه 2 خرداد تا جمعه 8 خرداد

زمین:

زمین به انقلاب تابستانه نزدیک می‌شود. طول روزها به بیشترین مقدار خود نزدیک می‌شود. تابش خورشید به هنگام ظهر بسیار عمود می‌شود.

پیشنهاد رصدی: رصد و ثبت محل طلوع و غروب خورشید در هر روز از یک مکان ثابت. اگر این کار هر روز انجام شود، بسیار دقیق خواهد بود. اما می‌توان هفته‌ای دو یا سه روز هم انجام داد تا به نتیجه‌ی مطلوب رسید. نکته‌ی مهم این است که همه‌ی رصدها باید دقیقا از یک مکان انجام شوند. این رصد در این ماه و ماه بعد می‌تواند خیلی آموزنده باشد. زیرا به انقلاب تابستانه می‌رسیم و جابه‌جایی مکان طلوع و غروب‌ها دچار تغییر جهت می‌شود.

ماه (مانگ):

روز شنبه ماه تربیع اول را از سر می‌گذراند. آخر هفته به قرص کامل نزدیک می‌شود اما ماه کامل در ابتدای هفته بعد خواهد بود. شنبه نزدیک قلب‌الاسد است.

مطلب مرتبط: ماه‌گردی‌های شبانه

مشخصات ماه در این هفته:

شنبه 2 خرداد: در شیر (اسد) ـ فاز: 52%

یکشنبه 3 خرداد: در شیر (اسد) ـ فاز: 63%

دوشنبه 4 خرداد: در دوشیزه (سنبله) ـ فاز: 73%.

سه‌شنبه 5 خرداد: در دوشیزه (سنبله) ـ فاز: 81%

چهارشنبه 6 خرداد: در دوشیزه (سنبله) ـ فاز: 88%

پنجشنبه 7 خرداد: در مرز سنبله و میزان ـ فاز: 94%

جمعه 8 خرداد: در ترازو (میزان) ـ فاز: 97.5%

سیاره‌ها:

در ابتدای شب درخشان‌ترین سیاره‌ها (ناهید و مشتری) در آسمان خودنمایی می‌کنند. تیر هم به آخر هفته که نزدیک می‌شویم فرصت می‌یابد تا پس از غروب خورشید به سختی دیده شود. باقی سیاره‌ها به جز اورانوس هم در آسمان سحرگاه و صبحگاهی دیده می‌شوند.

تیر با قدر حدود 1- در صورت فلکی گاو (ثور) است. وارد آسمان شامگاهی شده اما دیدن آن ساده نیست. شاید بتوان در انتهای هفته به زحمت آن‌را بر لبه‌ی افق و اندکی پس از غروب خورشید مشاهده کرد. هفته بعد وضعیت بهتری خواهد داشت.

ناهید با قدر 3.9- در دوپیکر است. آسمان شامگاهی را زینت‌بخش است. به خصوص با نزدیک شدن مشتری به آن.

مریخ از قدر 1.3 در بره (حمل) است. در آسمان صبحگاهی دیده می‌شود. هنوز دیدن آن ساده نیست.

مشتری با قدر 1.9- به سمت چپ دوپیکر نزدیک می‌شود. با یک تلسکوپ کوچک می‌توان به راحتی جابه‌جایی قمرهای گالیله‌ای آن‌را رصد کرد.

کیوان با قدر حدود  0.9  در هم‌اختر ماهی است. نیمه‌شب طلوع می‌کند و به هنگام طلوع خورشید ارتفاع بالایی گرفته است. فرصت رصد آن خوب است. حلقه‌ها کمی از پهلو دیده می‌شوند و دیده شدن آن‌ها راحتتر شده است.

اورانوس از قدر 5.8 در هم‌اختر گاو است. در مقارنه با خورشید است و دیده نمی‌شود.

نپتون از قدر 7.8 در هم‌اختر ماهی است. کمی زودتر از کیوان طلوع می‌کند و فرصت خوبی برای رصد در اختیار ما می‌گذارد.

---

هفته دوم خرداد

از شنبه 9 خرداد تا جمعه 15 خرداد

هفته دوم خرداد مزین است به ماه آبی، پدیده هم نیست حتا. بلکه یک نامگذاری جدید و نه‌چندان معتبر است که بر برخی از ماه‌های کامل می‌گذارند.

زمین:

به میانه‌ی خرداد نزدیک می‌شویم، هوا گرمتر می‌شود و روزها بلندتر. چند هفته بیشتر تا انقلاب تابستانی نمانده است. زمانی که بلندترین روز و کوتاهترین شب سال را در نمیکره شمالی تجربه می‌کنیم. اما زمین به بیشترین فاصله‌اش از خورشید در طول سال نزدیک می‌شود. پیشنهاد بعدی برای این روزها و هفته‌ها بسیار آموزنده است.

پیشنهاد رصدی: رصد و ثبت محل طلوع و غروب خورشید در هر روز از یک مکان ثابت. اگر این کار هر روز انجام شود، بسیار دقیق خواهد بود. اما می‌توان هفته‌ای دو یا سه روز هم انجام داد تا به نتیجه‌ی مطلوب رسید. نکته‌ی مهم این است که همه‌ی رصدها باید دقیقا از یک مکان انجام شوند.

ماه (مانگ):

ماه آبی: این هفته با ماه کامل آغاز می‌شود. همان که در همه جا بر سرش غوغا کرده‌اند: ماه آبی! ماهی که آبی نیست اما به ماه آبی معروف شده است. یک نامگذاری که می‌گویند در تقویم کشاورزان آمریکا انجام می‌شده و می‌شود. برخی گفته‌اند علتش این است که دومین ماه کاملی است که در یک ماه از تقویم میلادی (اکنون: ماه می 2026) اتفاق می‌افتد. در روایت دیگر می‌گویند هرگاه در یک فصل (تقویم میلادی) چهار ماه کامل اتفاق بیفتد (در حالت عادی سه ماه کامل است) به ماه کامل سوم می‌گویند: ماه آبی. این نامگذاری هیچ ارتباطی به رنگ ماه ندارد. بنابراین مواظب باشیم که فریب آن‌چه در رسانه‌های اجتماعی و فضای وب منتشر می‌شود را که منتظر طلوع یک ماه آبی باشیم نخوریم، ماه نه آبی است و نه آبی می‌شود، همانطور که ماه نه قرمز است و نه قرمز یا خونین می‌شود. بلکه بعضی وقت‌ها که جوّ کره زمین بازی‌هایی سر نور ماه یا خورشید می‌آورد، باعث می‌شود به هنگام طلوع و غروب نارنجی یا قرمز دیده شوند.

پیشنهاد می‌شود مطلب زیر و لینک‌های ابتدای آن‌را برای آشنایی بیشتر با ماه آبی، صورتی، توت‌فرنگی و … بخوانید.

ماه کامل: ماه آبی، و دیگران

شنبه و یکشنبه ماه به صورت کامل است و از دوشنبه شروع به کاهیدن (کوچک شدن) می‌کند. تربیع آخر ماه در هفته بعد اتفاق خواهد افتاد. شنبه و یکشنبه نزدیک قلب‌العقرب است. اما اگر در آمریکای جنوبی یا شرق استرالیا باشید این نزدیکی بسیار زیاد است که به یک اختفا هم خواهد انجامید.

اختفای ستاره‌ای: برای ساکنین ایران در شامگاه شنبه 9 خرداد، ماه از جلوی ستاره پی عقرب عبور خواهد کرد. مدت این اختفا بسته به مکان رصد، متفاوت است.

مشخصات ماه در این هفته:

شنبه 9 خرداد: در کژدم (عقرب) ـ اختفای پی عقرب ـ فاز: 99.5%

یکشنبه 10 خرداد: در کژدم (عقرب) ـ ماه کامل (آبی!) ـ فاز: 99.6%

دوشنبه 11 خرداد: در کماندار (قوس) ـ فاز: 98%.

سه‌شنبه 12 خرداد: در کماندار (قوس) ـ فاز: 94%

چهارشنبه 13 خرداد: در کماندار (قوس) ـ فاز: 89%

پنجشنبه 14 خرداد: در بزماهی (جَدی) ـ فاز: 82%

جمعه 15 خرداد: در بزماهی (جدی) ـ فاز: 74%

سیاره‌ها:

سیاره تیر وضعیت بهتری برای مشاهده پیدا می‌کند. ناهید و مشتری به سرعت در حال نزدیک شدن به هم هستند تا در هفته بعد شاهد مقارنه‌ی نزدیک آن‌دو باشیم، برایش آماده باشید. بقیه سیاره‌ها در آسمان سحرگاهی دیده می‌شوند،‌ به جز اورانوس که هنوز زاویه کمی با خورشید صبحگاهی دارد.

تیر با قدر حدود 0.5- در صورت فلکی گاو (ثور) است و وارد دوپیکر می‌شود. به جمع ناهید و مشتری در آسمان شامگاهی پیوسته و در حال زاویه گرفتن از خورشید است. در انتهای هفته وضعیت بهتری برای رصد و مشاهده دارد.

ناهید با قدر 3.9- در گاو است. به هنگام غروب خورشید در ارتفاع بالایی از افق دیده می‌شود. با وجود مشتری در نزدیکی آن چهره‌ای جذاب به آسمان غروب داده‌اند. هفته بعد این دو درخشان‌ترین سیاره‌های آسمان به نزدیکی هم می‌رسند. یک همنشینی بسیار جذاب و دیدنی پس از چند سال برایمان رقم خواهد خورد.

مریخ از قدر 1.3 در حمل (بره) است. در آسمان صبحگاهی دیده می‌شود. به هنگام طلوع خورشید ارتفاع قابل توجهی یافته و نسبت به هفته‌های پیش بهتر می‌توان آن‌را دید.

مشتری با قدر 1.9- به سمت راست (شرق) دوپیکر نزدیک شده است. با یک تلسکوپ کوچک می‌توان به راحتی جابه‌جایی قمرهای گالیله‌ای آن‌را رصد کرد. فرصت برای رصد این غول منظومه شمسی رو به پایان است.

کیوان با قدر 0.9 در مرز هم‌اختران نهگن و  ماهی است. در آسمان صبحگاهی و وقتی هنوز آسمان تاریک است به خوبی بر فراز افق شرقی دیده می‌شود. فرصت کمی به ما می‌دهد اما می‌توان حلقه و برخی قمرهایش را با تلسکوپ مناسبی دید.

اورانوس از قدر 5.8 در هم‌اختر گاو است. به آسمان صبحگاهی وارد شده ولی چون هنوز زاویه کمی با خورشید دارد، دیدن آن اگه نه غیرممکن بلکه خیلی سخت خواهد بود.

نپتون از قدر 7.8 در هم‌اختر ماهی است. نیمه‌شب طلوع می‌کند. بالاتر از کیوان قرار دارد و فاصله‌اش از آن زیاد شده است.

---

هفته سوم خرداد

از شنبه 16 خرداد تا جمعه 22 خرداد

همنشینی ناهید و مشتری:

زیباترین پدیده‌ای که این هفته می‌توان دید همنشینی زیبای سیاره‌های ناهید و مشتری در شامگاه سه‌شنبه است. هرچند نزدیکی‌شان به قدر دوره‌ی قبلی در پاییز 1399 نیست اما چنان هست که باید برای دیدن همنشینی بعدی‌شان چند سال انتظار کشید. سه‌شنبه 19 خرداد با غروب خورشید می‌توانیم این دو سیاره‌ی درخشان را در فاصله حدود یک درجه از هم مشاهده کنیم. درخشندگی بالای‌شان جلب توجه می‌کند و اگر اهل عکاسی باشید می‌توان هم با مناظر شهری و هم با مناظر طبیعت تصویرهای منحصربه‌فردی از آن ثبت کرد.

البته اگر در مکانی باشیم که افقی باز داشته باشد، به هنگامی که هنوز سرخی شفق در غرب آسمان است،‌ سیاره تیر هم در پایین دست این دو دیده خواهد شد. و در نهایت این‌که ترکیب این سه سیاره با دو ستاره روشن دوپیکر (کاستور و پولوکس) ترکیب زیبایی از این نقاط نورانی در آسمان غروب سه‌شنبه خواهند ساخت.

بارش حملی:

یکشنبه این هفته اوج بارش شهابی حملی است. آن‌چه می‌توان برای آن انجام داد عبارتست از: رفتن به مکانی دور از آلودگی نور شهری، از نیمه‌شب شنبه تا سپیده‌دم یکشنبه به رصد و مشاهده‌ی شهاب‌ها پرداخت. اما همانطور که در بخش مربوطه گفته شده چون کانون این بارش به خورشید نزدیک است نباید انتظار دیدن شهاب‌های زیادی داشت.

زمین:

فقط دو هفته دیگر تا رسیدن زمین به انقلاب تابستانی زمان باقی است.

ماه (مانگ):

دوشنبه ماه به تربیع آخر می‌رسد. طلوع آن در شنبه در انتهای شب است و از یکشنبه به بعد، نیمه‌شب طلوع می‌کند. سحرگاه چهارشنبه با نپتون و کیوان همنشین است. نپتون با چشم دیده نمی‌شود.

مطلب مرتبط: ماه‌گردی‌های شبانه

مشخصات ماه در این هفته:

اطلاعات مربوط به بامداد هر روز است.

شنبه 16 خرداد: در بزماهی (جدی) ـ فاز: 73%

یکشنبه 17 خرداد: در آبریز (دلو) ـ فاز: 64%

دوشنبه 18 خرداد: در آبریز (دلو) ـ فاز: 54%.

سه‌شنبه 19 خرداد: در ماهی (حوت) ـ فاز: 43%

چهارشنبه 20 خرداد: در ماهی (حوت) ـ همنشین با نپتون و زحل ـ فاز: 33%

پنجشنبه 21 خرداد: در ماهی (حوت) ـ فاز: 23%

جمعه 22 خرداد: در بره (حمل، قوچ) ـ فاز: 14%

سیاره‌ها:

تیر، ناهید و مشتری پس از غروب خورشید در غرب آسمان؛ و نپتون، کیوان، مریخ و اورانوس پیش از طلوع خورشید در شرق آسمان دیده می‌شوند. اورانوس هنوز در وضعیت خوبی نیست.

تیر (عُطارِد) با قدر حدود صفر در دوپیکر است. پس از غروب خورشید بر لبه افق غربی قرار دارد. دیدن آن چندان ساده نیست. اما پایین‌تر از ناهید در میان صورت فلکی جوزا قرار دارد. تا پایان هفته جابه‌جا می‌شود و فاصله‌اش تا ناهید کمتر خواهد شد.

ناهید (زهره) با قدر 3.9- در دوپیکر (جوزا) است و هنگام غروب خورشید ارتفاع بالایی در غرب آسمان یافته است. فاصله‌اش تا مشتری کم شده و سه‌شنبه این هفته در نزدیکترین فاصله از هم دیده خواهند شد.

مریخ (بهرام) از قدر 1.3 در صورت فلکی حمل است و حدود دو ساعت پیش از طلوع خورشید طلوع می‌کند.

مشتری (هرمز) با قدر 1.9- در دوپیکر است و به‌هنگام غروب خورشید، نزدیک ناهید دیده می‌شود. این هفته بالاتر از ناهید است و از هفته بعد پایین‌تر می‌رود. مهلت و زمان رصد آن با تلسکوپ کوتاه است.

کیوان (زحل) با قدر 0.9 در هم‌اختر ماهی (حوت) است. نیمه‌شب طلوع می‌کند و تا آسمان روشن شود ارتفاع قابل توجهی از افق شرقی گرفته است. فرصت برای رصد حلقه‌ها و قمرهایش در سحرگاه فراهم است. صبح چهارشنبه ماه در کنار کیوان دیده می‌شود.

اورانوس از قدر 5.8 در هم‌اختر گاو است. هنوز نمی‌توان آن‌را در روشنایی زیاد سپیده صبحگاهی مشاهده کرد.

نپتون از قدر 7.8 در هم‌اختر ماهی است. حدود سه درجه بالاتر از زحل قرار دارد.

---

هفته چهارم خرداد

از شنبه 23 خرداد تا جمعه 29 خرداد

آخرین هفته از خرداد با بازیگری هلال ماه همراه است. صبح شنبه ماه در کنار مریخ است. صبح یکشنبه آخرین هلال صبحگاهی رصد می‌شود. غروب دوشنبه یک هلال بحرانی و مشکل (در ایران و اطراف) رخ می‌نماید. سه‌شنبه و چهارشنبه هلال ماه از کنار سیاره‌ها عبور می‌کند و در غروب جمعه با قلب‌الاسد همنشین می‌شود، بسیار نزدیک.

زمین:

انقلاب تابستانه نزدیک‌تر از هر زمانی است: یکشنبه هفته بعد. بنابراین در این هفته و هفته بعد محل طلوع و غروب خورشید بیشترین میل شمالی خودش را دارد و به هنگام ظهر هم در بالاترین ارتفاع ممکن قرار خواهد گرفت.

کسانی که پیشنهاد رصدی ماه‌ها و هفته‌های پیش را انجام داده‌اند در این روزها به مهمترین روزهای آن رصد رسیده‌اند.

ماه (مانگ):

به پایان ماه قمری (ذیحجه) و از طرفی پایان سال قمری (1447) نزدیک شده‌ایم. سه‌شنبه اول سال قمری جدید (1448) و اول ماه محرم است.

آخرین هلال صبحگاهی در صبح یکشنبه به راحتی دیده خواهد شد. صبح روز بعد هنوز ماه به مقارنه با خورشید نرسیده اما دیگر هلال پیر وجود ندارد که دیده شود.

هلال ماه نو در ایران و کشورهای همسایه طبقه نظر و محاسبه شورای مرکزی تقویم کشور، در غروب دوشنبه دیده می‌شود. یک هلال مشکل و بحرانی که نیازمند ابزار قدرتمند و آسمانی صاف با افقی باز است. شاید در ایران دو یا سه گروه رصدی تخصصی بتوانند آن‌را شکار کنند.

اما در غروب سه‌شنبه هلال ماه به راحتی و به بزرگی به هنگام غروب آفتاب در آسمان غربی دیده خواهد شد.

همنشینی‌های ماه: در همین غروب سه‌شنبه هلال با سیاره تیر (عطارد) همنشین است و شب بعد به میان سیاره‌های ناهید و مشتری خواهد رفت.

غروب جمعه هم یک همنشینی نزدیک با ستاره قلب‌الاسد دارد.

مشخصات ماه در این هفته:

شنبه 23 خرداد: در بره (حَمَل) ـ فاز: 6%

یکشنبه 24 خرداد: در گاو (ثور) ـ هلال صبحگاهی ـ فاز: 1.9%

دوشنبه 25 خرداد: در دوپیکر (جوزا) ـ هلال ماه نو ـ فاز: 0.5%.

سه‌شنبه 26 خرداد: در دوپیکر (جوزا) ـ همنشین با تیر ـ فاز: 3.5%

چهارشنبه 27 خرداد: در خرچنگ (سرطان) ـ همنشین با مشتری و ناهید ـ فاز: 9%

پنجشنبه 28 خرداد: در خرچنگ (سرطان) ـ فاز: 17%

جمعه 29 خرداد: در شیر (اسد) ـ  نزدیک قلب‌الاسد ـ فاز: 27%

سیاره‌ها:

سه سیاره‌ی شامگاهی (تیر، ناهید و مشتری) در روزهای آخر این هفته هم‌خطی زیبایی را به نمایش می‌گذارند. ناهید به میانه‌ی خوشه کندوی عسل می‌رود. اما مشتری به افق نزدیک و نزدیکتر می‌شود. چهار سیاره دیگر (نپتون، کیوان، مریخ و اورانوس) در آسمان صبحگاهی هستند. فقط اورانوس است که به سختی خودش را نشان خواهد داد.

تیر با قدر حدود 1 در دوپیکر است. این هفته نیز فرصت خوبی برای رصد و دیدار آن پس از غروب خورشید است. سه‌شنبه با هلال ماه همنشین است.

ناهید با قدر 4- در سرطان (خرچنگ) است. حکمران بلامنازع آسمان شامگاه است. آخر این هفته به میانه‌ی خوشه کندوی عسل می‌رسد و می‌تواند صحنه‌های زیبایی را با آن رقم زند. دوشنبه هلال ماه بین ناهید و مشتری دیده می‌شود.

مریخ از قدر 1.23 در حمل است. نیمه‌شب طلوع می‌کند و به هنگام روشن شدن آسمان ارتفاع قابل توجهی از افق شرقی گرفته است. صبح شنبه ماه در سمت چپ آن قرار دارد.

مشتری با قدر 1.9- در هم‌اختر دوپیکر (صورت فلکی جوزا) است. از ناهید عبور کرده و به افق نزدیکتر شده است. روز به روز شرایط دید و رصد آن محدودتر می‌شود.

کیوان با قدر 0.8 در هم‌اختر ماهی است. نیمه‌شب طلوع می‌کند و برای رصدگران سحرخیز می‌تواند هدف خوبی برای رصد با تلسکوپ باشد. وضعیت حلقه‌ها نسبت به آخر زمستان کمی بهتر شده است. از ابتدا تا انتهای هفته می‌توان جابه‌جایی قمر تیتان از دورترین فاصله‌اش تا نزدیکی سیاره را زیرنظر داشت.

اورانوس از قدر 5.8 در هم‌اختر گاو است. کمی بیش از یک ساعت پیش از خورشید طلوع می‌کند. قبل از آن خوشه پروین طلوع کرده است. شاید بتوان با کمک خوشه پروین و یک تلسکوپ مناسب آن‌را قبل از روشن شدن آسمان بر لبه افق دید.

نویسنده: محمد همایونی