آسمان در این ماه ـ شهریور 1405

آسمان در این ماه
معرفی مهم‌ترین رویدادهای رصدی ماه جاری به صورت هفتگی

موضوع اختفای سیاره ناهید توسط ماه را در هفته چهارم این ماه بخوانید.

صورت‌های فلکی ماه

صورت‌های فلکی شاخص در آخرین ماه تابستان عبارتند از: جاثی (برزانو نشسته)، اکلیل (تاج)، شلیاق، دجاجه (قو ـ ماکیان)، عقاب، قیفاووس، ذات‌الکرسی، مارافسای (حوا)، قوس (کماندار)، اسب بالدار و جَدی (بزماهی). این‌ها هم‌اخترانی هستند که در بخش مرکزی نقشه صورت‌های فلکی این ماه دیده می‌شوند. هم‌اختران دب‌اکبر، عقرب و عوا در ابتدای شب وضعیت خوبی دارند و سپس رو به غروب می‌روند. صورت‌های کم‌نورتری همچون اژدها، مار آبی، روباهک، سهم، دلفین، چلپاسه و پاره‌اسب هم در بین آن‌ها دیده خواهند شد، اما به سختی.

هم‌اختران (صورت‌های فلکی) دجاجه، قیفاووس و ذات‌الکرسی را در این ماه به خوبی می‌توان رصد کرد. پیشنهاد می‌شود به جزئیات این هم‌اختران بیشتر پرداخته شود.

صورت‌های فلکی درخشان زمستانی در سحرگاه طلوع کرده و آسمان آن موقع را درخشان کرده‌اند.

یادآوری همیشگی: در هر ماه فهرستی از صورت‌های فلکی که ارائه می‌شود یا آن‌چه در نقشه ماهانه آسمان می‌آید؛ آن‌هایی است که در ساعت‌های بین 9 تا 11 شب در آسمان به راحتی دیده می‌شوند. وگرنه دیگر صورت‌های فلکی در انتهای شب یا نیمه‌شب به آسمان اضافه خواهند شد.

راحت‌ترین راه برای پیدا کردن صورت‌های فلکی، برنامک‌های قابل نصب روی گوشی‌های تلفن است. با توجه به نوع گوشی خود می‌توانید این برنامک‌ها را یافته و استفاده کنید. روش پایه و به عبارتی کلاسیک برای یافتن آن‌ها استفاده از نقشه‌های ماهانه‌ی آسمان شب است.

همانطور که در بالای نقشه‌ی زیر بیان شده، وضعیت صورت‌های فلکی (هم‌اختران) را در میانه‌ی شهریور به ساعت 21 نشان می‌دهد. در ابتدای ماه‌ یک ساعت دیرتر و در انتهای ماه یک ساعت زودتر این نقشه با آسمان مطابقت خواهد داشت. سیاره‌ها در این عکس نیستند، زیرا حدود ساعت یازده شب تازه نپتون به عنوان اولین سیاره طلوع می‌کند.

روی نقشه زیر کلیک (لمس) کنید تا بتوانید آن‌را بزرگنمایی کنید:

اگر نحوه‌ی کاربرد نقشه‌های آسمان شب را نمی‌دانید به مقاله‌ی «راهنمای یافتن صورت‌های فلکی» مراجعه کنید و فیلم آموزشی مربوطه را مشاهده کنید.

---

ستاره‌های ویژه برای رصد

این چند ستاره هر کدام داستان ویژه‌ای برای خود دارند. برخی در جریان پژوهش و اکتشاف، جایگاه خاصی دارند و برخی از نظر ویژگی‌های اخترفیزیکی و رصدی. تعدادی را می‌توان با چشم غیرمسلح دید و تعدادی دیگر نیاز به دوربین دوچشمی یا تلسکوپی کوچک دارد:

61 دجاجه: نخستین ستاره‌ای که فاصله‌اش اندازه‌گیری شد. این اندازه‌گیری در سال 1838م توسل فردریش بِسِل (منجم آلمانی) با استفاده از روش هندسی اختلاف منظر انجام شد. این ستاره از قدر 5 است و در آسمان تاریک و شفاف با چشم دیده خواهد شد. اما با کمک یک دوربین دوچشمی یا تلسکوپ کوچک هم از آسمان‌های شهری می‌توان شکارش کرد. بسل آن زمان فاصله‌اش را حدود 10.3 سال نوری حساب کرد که نسبت به اندازه‌گیری کنونی (11.4 سال نوری) دقت خیلی خوبی داشته است.

P دجاجه: یک متغیر فورانی است. ستاره‌ای سنگین است که نمی‌تواند پایدار بماند و در دوره‌های زمانی نامنظم با یک فوران گازی پوست‌اندازی می‌کند. در قرن هفدهم دو بار درخشان شد و قدر آن به 3 رسیده است. قدر کنونی آن نزدیک به 5 است.

عناق و سُها: در شکستگی دسته‌ی آبگردان. سها چسبیده به عناق دیده می‌شود و همدمی دارد که با تلسکوپ‌های کوچک قابل دیدن است. این همدم در واقع به دور عناق در گردش است. این ستاره را می‌توان به عنوان اولین دوگانه‌ای که در تاریخ با تلسکوپ کشف شده نامگذاری کرد: به سال 1650م توسط جیووانی ریتچولی. از طرفی عناق نخستین دوتایی است که از آن عکسبرداری شده: در سال 1867 توسط جورج باند در هاروارد. و باز هم عناق اولین دوتایی است که از راه طیف‌سنجی دوتایی بودنش به اثبات رسیده: به سال 1889 توسط ادوارد پیکرینگ در هاروارد. سها ارتباط گرانشی با عناق ندارد. اما جالب این‌که خود سها یک دوتایی طیف‌نمایی است.

70 حوّا (70 مارافسای): یک دوگانه جالب است که از دید زمین می‌توان دور و نزدیک شدن آن‌دو را با تلسکوپ‌های کوچک و متوسط در طی چند سال پی‌درپی متوجه شد. دوره تناوب آن‌ها 88 است. در سال 2025 به بیشترین زاویه از هم می‌رسند و دوباره شروع می‌کنند به هم نزدیک شوند. پیشنهاد این است که از امسال تا ده سال دیگر هر ساله آن‌را با تلسکوپ خود رصد کنیم. تفکیک شدن یا نشدن آن‌ها نشانه‌ی دور و نزدیک شدن‌شان از هم است.

اپسیلون شلیاق: شاید زیباترین و معروف‌ترین دوگانه‌ای که می‌توان با تلسکوپ‌های کوچک دید. هرکدام از مولفه‌های اپسیلون شلیاق، خودشان دوگانه هستند. تفکیک آن‌دو در تلسکوپ‌های با دهانه 100 میلی‌متر و بزرگتر مشاهده می‌شود.

آلفای روباهک: نه خودش بلکه ستاره‌ای در جنوب آن که در سال 1967 م به عنوان اولین تپ‌اختر کشف شد. این تپ‌اختر با تلسکوپ‌های آماتوری قابل دیدن نیست.

---

اجرام غیرستاره‌ای

با یک تلسکوپ متوسط آماتوری (دهانه‌ای بین 4.5 تا 10 اینچ) می‌توان تعداد زیادی از اجرام غیرستاره‌ای شامل کهکشان، خوشه ستاره‌ای و سحابی را دید. طبیعی است هرچه تلسکوپ بزرگتر باشد، می‌توان تعداد اجرام بیشتر و کم‌نورتر را دید. برخی اجسام هم در تلسکوپ‌های کوچکتر دیده نخواهند شد.

در ماه پیش با سنبله خداحافظی کردیم و این ماه هم با عقرب و دب‌اکبر. اما هنوز می‌توان در قوس و دجاجه تعداد زیادی از اجرام غیرستاره‌ای را رصد کرد.

اما برای دیدن کهکشان‌های دب‌اکبر هنوز فرصت کافی داریم: اجرام مسیه به شماره‌های 51 و 81 و 82 و 101 . کهکشان گرداب M51‌ در مرز تازی‌ها قرار دارد. M81 و M82  را می‌توان با دوربین دوچشمی قدرتمند هم پیدا کرد.

خوشه کروی جاثی (M13) را از ابتدا تا انتهای شب می‌توان به خوبی رصد کرد. با یک تلسکوپ 8 اینچ و بزرگتر از آن و در آسمانی تاریک می‌توان ستاره‌های بخش خارجی آن‌را چون جواهر تشخیص داد. خوشه کروی M92 هم در همین صورت فلکی جاثی است و دیدن آن فراموش نشود. در هم‌اختر مارافسای (حوّا) هم چند خوشه کروی قابل رصد هستند: اجرام مسیه به شماره‌های 10 و 12 و 62. به آن‌ها خوشه باز IC4665 را هم باید افزود، هرچند کم‌فروغ است.

دو سحابی سیاره‌نمای معروف: M57‌ در شلیاق و M27‌ معروف به سحابی دمبل در روباهک را می‌توان با تلسکوپ‌های متوسط آماتوری رصد کرد. در تلسکوپ‌های حدود 8 اینچ همچون قرص محو سیاره‌ها دیده می‌شوند.

در سه صورت فلکی عقرب، قوس و دجاجه فهرست بلندی از اجرام غیرستاره‌ای شامل خوشه‌های ستاره‌ای و سحابی و ستارگان دوگانه وجود دارد که ساعت‌ها می‌تواند رصدگران کنجکاو و صبور را به خود مشغول کند.

در عقرب: اجرام مسیه (M) به شماره‌های 4 و 6 و 7 و 80 و از فهرست عمومی (NGC): 6124 و 6231 و 6383 و 6416

در قوس: پانزده‌تا از فهرست مسیه اینجاست! معروف‌ترین‌ها:  8 (سحابی مرداب) و 17 (سحابی امگا) و 20 (سحابی سه‌تکه) و 22 و 23 هستند. از فهرست عمومی هم: 6822 و 6618 به همراه تعداد زیاد دیگر.

در دجاجه: M39 یک خوشه باز. سحابی آمریکای شمالی (NGC7000) و خوشه باز NGC6871 به همراه سحابی پرده (NGC6960) که این آخری با تلسکوپ‌های آماتوری دیده نمی‌شود.

---

بارش شهابی

در شهریور بارش شهابی نداریم.

---

ماهواره‌ها

یکی از پدیده‌هایی که در دوره حاضر در آسمان دیده می‌شود، حرکت ماهواره‌ها در آسمان شب است. به ویژه این‌که در سال‌های اخیر تعداد آن‌ها به شدت افزایش یافته، به طوری که در هر لحظه که به آسمان بالای سرمان نگاه کنیم می‌توانیم چندتایی ماهواره در گوشه کنار آسمان بیابیم. ماهواره‌ها همچون ستاره‌های متحرک دیده می‌شوند (هواپیماها دارای چراغ چشمک‌زن هستند). ماهواره‌ها در روشنایی‌های مختلف دیده می‌شوند و به آرامی در بین ستارگان آسمان حرکت می‌کنند. بسته به مدارشان، ممکن است در میانه‌ی مسیرشان ناپدید شوند، چون وارد سایه زمین می‌شوند. هرچه آسمان ما پرستاره‌تر باشد، تعداد بیشتری از آن‌ها دیده می‌شوند.

برای دریافت اطلاعات دقیق از زمان و مسیر حرکت ماهواره‌ها در مکان خود، مراجعه به سایت heavens-above.com سودمند است. می‌توان از برنامک آن یا مشابه آن بر گوشی خود استفاده کرد.

پرنورترین آن‌ها ایستگاه فضایی بین‌المللی (ISS) است که روشنایی آن در مرتبه‌ی سیاره مشتری یا بیشتر است. صبح پنجشنبه 12 شهریور حدود پنج و هفت دقیقه یک عبور از فراز ایران دارد.

مطلب مرتبط: یک قطار ستاره

قطار ماهواره‌های استارلینک را در مطلب بالا بخوانید.

---

هفته اول شهریور

متأسفانه فرصت آماده‌سازی این هفته نشد.

---

هفته دوم شهریور

از شنبه 7 شهریور تا جمعه 13 شهریور

زمین:

زمین به اعتدال پاییزی نزدیک شده است. انتهای شهریور، اعتدال پاییزی است. زمانی که خورشید روی دایرة‌البروج از نیمکره شمالی آسمان وارد نیمکره جنوبی آن می‌شود. در این هنگام طول روز و شب برابر است. در نیمکره شمالی وارد پاییز می‌شویم و در نیمکره جنوبی وارد بهار.

پیشنهاد رصدی: مشاهده و ثبت محل طلوع و غروب خورشید از یک مکان ثابت کمک می‌کند تا بهتر و دقیق‌تر به تفاوت‌های انقلاب‌ها و اعتدال‌ها پی‌ببریم. به هنگام اعتدال‌های بهاری و پاییزی، خورشید دقیقا از شرق طلوع و در غرب غروب می‌کند.

ماه (مانگ):

ماه کامل طی شده است که وارد این هفته می‌شویم. یکشنبه ماه به زحل نزدیک می‌شود و چهارشنبه به خوشه پروین. صبح جمعه هم به تربیع آخر این ماه می‌رسد.

مشخصات ماه در این هفته:

شنبه 7 شهریور: در ماهی (حوت) ـ فاز: 97%

یکشنبه 8 شهریور: در ماهی (حوت) ـ نزدیک کیوان ـ فاز:92%

دوشنبه 9 شهریور: در ماهی (حوت) ـ فاز: 85%.

سه‌شنبه 10 شهریور: در بره (حَمَل) ـ فاز: 77%

چهارشنبه 11 شهریور: در بره (حَمَل) ـ فاز: 67%

پنجشنبه 12 شهریور: در گاو (ثور) ـ کنار خوشه پروین ـ فاز: 55%

جمعه 13 شهریور: در گاو (ثور) ـ صبح جمعه در تربیع آخر ـ فاز: 44%

سیاره‌ها:

به جز عطارد (تیر) بقیه سیاره‌ها به راحتی دیده می‌شوند. ناهید با غروب خورشید در افق غربی خودنمایی می‌کند. نپتون و کیوان از ساعت 8 شب به بعد طلوع می‌کنند. اورانوس در انتهای شب و مریخ در نیمه‌شب برمی‌خیزند و مشتری هم سحرگاه.

تیر با قدر حدود 1- در صورت فلکی شیر (اسد) است. در آخرین ساعت‌های هفته قبل از کنار خورشید می‌گذرد و وارد آسمان شامگاهی می‌شود. در این هفته دیده نخواهد شد چون زاویه خیلی کمی با خورشید دارد.

ناهید با قدر 4.6- در سنبله است. دوشنبه و سه‌شنبه به نزدیک (همنشینی) سماک اعزل می‌رسد. فاز آن به کمتر از 40% رسیده است و شکل هلالی آن دارد به خوبی آشکار می‌شود.

مریخ از قدر 1.2 به میانه‌ی دوپیکر می‌رسد. نیمه‌شب طلوع می‌کند و با فرصت خوبی می‌توان آن‌را تا سپیده‌دم رصد کرد.

مشتری با قدر 1.8- حدود یک و نیم ساعت پیش از خورشید طلوع می‌کند. بنابراین در سحرگاه می‌توان آن‌را بر فراز افق شرقی دید. روز به روز شرایط رصدی آن بهتر می‌شود.

کیوان با قدر 0.5 در ماهی است. در حرکت بازگشتی خود است. شب‌ها حدود ساعت 8 طلوع می‌کند و تا صبح به خوبی می‌توان آن‌را رصد کرد. یکشنبه ماه در نزدیکی‌هایش دیده می‌شود. رصد حلقه‌ها و قمرهای روشن‌ترش با تلسکوپ توصیه می‌شود.

اورانوس از قدر 5.7 در هم اختر گاو است. قبل از ساعت یازده شب و کمی پس از خوشه پروین طلوع می‌کند.

نپتون از قدر 7.7 در هم‌اختر ماهی است. قبل از 8 شب طلوع می‌کند.

---

هفته سوم شهریور

از شنبه 14 شهریور تا جمعه 20 شهریور

روزهای پایانی ماه قمری است و در طول شب ماه در آسمان نیست. بنابراین فرصت خوبی است تا بتوان با تلسکوپ رصدهای اجرام کم‌نور و عمقی آسمان را در فرصت کافی انجام داد.

این هفته ایستگاه فضایی بین‌المللی چندین عبور از فراز بخش‌های مختلف ایران دارد. دو مورد آن که تقریبا از بالاسر بخش مرکزی ایران اتفاق می‌افتد و درخشان‌ترین آن‌ها هم هست به این صورت است: 1- سحرگاه یکشنبه 15 شهریور بین ساعت 4:23 تا 4:29 بامداد.
2- شامگاه سه‌شنبه 17 شهریور  از ساعت 19:27 تا 19:34

زمین و خورشید:

زمین به اعتدال پاییزی نزدیکتر می‌شود. انتهای شهریور، اعتدال پاییزی است. زمانی که خورشید روی دایرة‌البروج از نیمکره شمالی آسمان وارد نیمکره جنوبی آن می‌شود. در این هنگام طول روز و شب برابر است. در نیمکره شمالی وارد پاییز می‌شویم و در نیمکره جنوبی وارد بهار.

پیشنهاد رصدی: مشاهده و ثبت محل طلوع و غروب خورشید از یک مکان ثابت کمک می‌کند تا بهتر و دقیق‌تر به تفاوت‌های انقلاب‌ها و اعتدال‌ها پی‌ببریم. به هنگام اعتدال‌های بهاری و پاییزی، خورشید دقیقا از شرق طلوع و در غرب غروب می‌کند.

ماه (مانگ):

کمی پیش از شروع این هفته ماه از تربیع آخر خودش گذشته است و در صبح آخرین روز این هفته به مقارنه با خورشید می‌رسد. بنابراین ماه را در نیمه‌شب و سحرگاه می‌توان دید.

سحرگاه شنبه ماه در نزدیکی ستاره بتای ثور قرار دارد. این نزدیکی به‌قدری زیاد است که در بخش‌هایی از شرق قاره آفریقا به اختفای ستاره توسط ماه منجر می‌شود.

دوشنبه ماه به نزدیکی مریخ می‌رسد.

در سحرگاه سه‌شنبه از نزدیکی خوشه کندوی عسل خواهد رسید. چون در این زمان هلال ماه باریک شده و نور چندان زیادی ندارد می‌توان با یک ابزار که میدان دید بیش از دو درجه داشته باشد هلال و خوشه را در کنار هم مشاهده کرد.

سحرگاه چهارشنبه به نزدیکی مشتری می‌رسد. هرچند فاصله‌شان چندان کم نیست.

صبح پنجشنبه آخرین هلال صبحگاهی ماه دیده خواهد شد. فاز ماه در این زمان حدود 1.3 درصد است و در صورت داشتن آسمان صاف و بدون غبار می‌توان آن‌را پایین مشتری و قلب‌الاسد در نزدیکی لبه افق مشاهده کرد. البته به هنگامی که سپیده زده و آسمان رو به روشنی دارد.

و در نهایت صبح جمعه 20 شهریور ماه به مقارنه با خورشید می‌رسد. اما در غروب این روز نمی‌توان هلال ماه نو را مشاهده کرد. زیرا هم فاز آن بسیار کم است و هم هلال تقریبا با خورشید غروب می‌کند. پس زمان رؤیت هلال ماه نو در غروب روز شنبه 21 شهریور خواهد بود، به راحتی و سادگی تمام.

مطلب مرتبط: ماه‌گردی‌های شبانه

مشخصات ماه در این هفته:

شنبه 14 شهریور: در گاو (ثور) ـ نزدیک بتای ثور ـ فاز: 42%

یکشنبه 15 شهریور: در دوپیکر (جوزا) ـ فاز: 30%

دوشنبه 16 شهریور: در دوپیکر (جوزا) ـ نزدیک مریخ ـ فاز: 20%.

سه‌شنبه 17 شهریور: در خرچنگ (سرطان) ـ همنشین با کندوی عسل ـ فاز: 12%

چهارشنبه 18 شهریور: در شیر (اسد) ــ همنشین با مشتری ـ فاز: 5%

پنجشنبه 19 شهریور: در شیر (اسد) ـ هلال صبحگاهی ـ فاز: 1.3%

جمعه 20 شهریور: در شیر (اسد) ـ ماه نو ـ فاز: 4.6%

سیاره‌ها:

تیر و ناهید در آسمان شامگاهی هستند. تیر شاید دیده نشود اما ناهید که سلطان آسمان شب است. باقی سیاره‌ها به ترتیب زیر طلوع می‌کنند: نپتون و زحل بین ساعت 7 تا 8 شب. اورانوس کمی از 10 شب گذشته. مریخ پس از 1 بامداد و مشتری 3 و نیم نیمه‌شب.

تیر (عُطارِد) با قدر حدود 1- در سنبله است. هفته پیش وارد آسمان شامگاهی شده است اما به هنگام غروب خورشید ارتفاع زیادی ندارد. بنابراین دیدن آن ساده نیست و حتا ممکن است تا روزهای آخر این هفته نتوان آن‌را مشاهده کرد.

ناهید (زهره) با قدر 4.7- در دوشیزه (سنبله) است. در نزدیکی سماک اعزل دیده می‌شود. حواسمان باشد که دارد از ارتفاع آن کاسته می‌شود تا در هفته‌های آینده به مقارنه با خورشید برسد. در ضمن فاز آن کمتر و کمتر می‌شود و می‌توان هلال زیبای آن‌را با تلسکوپ‌های کوچک هم مشاهده کرد. این هفته‌های پیش‌رو نباید ناهید را دور از چشم و تلسکوپ داشت.

مریخ (بهرام) از قدر 1.2 در دوپیکر می‌شود. نیمه‌شب طلوع می‌کند و تا صبح فرصت خوبی را برای رصدکردن به ما می‌دهد. صبح دوشنبه ماه به نزدیکی آن می‌رسد.

مشتری (هرمز) با قدر 1.8- در خرچنگ (سرطان) است و روز به روز شرایط دیدن آن ساده‌تر می‌شود. نیمه‌شب طلوع می‌کند و پیش از سپیده‌دم، می‌توان به خوبی آن‌را در بالای افق شرقی مشاهده کرد. صبح چهارشنبه ماه به نزدیکی آن می‌رسد.

کیوان (زحل) با قدر 0.5 در هم‌اختر ماهی (حوت) است. قبل از ساعت 8 شب طلوع می‌کند. بنابراین از ساعت 9 شب به بعد می‌توان آن‌را در ارتفاع خوبی برای رصد با تلسکوپ مشاهده کرد. دیدن حلقه‌ها و چند قمر درخشان‌ترش می‌تواند ما را ساعت‌ها مشغول خود کند.

اورانوس از قدر 5.7 در هم‌اختر گاو است. کمی پس از خوشه پروین طلوع می‌کند و می‌توان آن‌را در میانه‌ی مسیر پروین تا دبران پیدا کرد. اورانوس از روز پنجشنبه وارد حرکت بازگشتی خود می‌شود.

نپتون از قدر 7.7 در هم‌اختر ماهی است. نیم ساعت پیش از زحل طلوع می‌کند. دیدن آن همیشه نیازمند تلسکوپ است.

---

هفته چهارم شهریور

از شنبه 21 شهریور تا جمعه 27 شهریور.

این هفته با شکار هلال ماه نو در غروب شنبه آغاز می‌شود. هلال ماه در کنار سیاره تیر. اما جذاب‌ترین پدیده‌ی این هفته و بلکه این سال، اختفای ناهید توسط ماه است: بعدازظهر دوشنبه 23 شهریور. در غروب همان دوشنبه هلال ماه در همنشینی نزدیک ناهید آسمان شامگاهی را زیباتر می‌کند.

اختفای ناهید:

بدانید و آگاه باشید که امکان مشاهده دوباره چنین پدیده‌ای در طول عمرمان چندان زیاد نیست!

روز دوشنبه 23 شهریور 1405 ماه از مقابل سیاره ناهید می‌گذرد. خوشبختانه برای ساکنین ایران این اختفا به خوبی قابل مشاهده است (به‌جز بخش‌های شمال شرقی خراسان رضوی). همه کشورهای خاورمیانه، بخش شمالی آفریقا و شرق و مرکز اروپا هم می‌توانند این اختفا را ببینند.

مراحل اختفا در ایران بعدازظهر اتفاق می‌افتد و می‌توان به راحتی آن‌را مشاهده کرد. برای دیدن آن نیازمند یک دوربین دوچشمی یا تلسکوپ هستیم. کافی است با استفاده از نرم‌افزارهای نجومی، باتوجه به مکانی که ساکن هستیم، زمان دقیق اختفا را مشخص کنیم و در فرصت مناسب به رصد آن بپردازیم.

از زیبایی‌های منحصربه‌فرد این اختفا آن است که ناهید هم در فاز هلالی قرار دارد و از درون چشمی تلسکوپ می‌توان دو هلال را در کنار هم مشاهده کرد.

نقشه زیر مکان‌هایی که می‌توانند اختفای سیاره ناهید توسط ماه را ببینند نشان می‌دهد.

ماه (مانگ):

هلال ماه نو در غروب شنبه دیده خواهد شد. چون روز قبلش هلال قابل رؤیت نبود و در عصر شنبه زمان زیادی از مقارنه ماه و خورشید گذشته است، باید منتظر یک هلال ضخیم بود. اما به علت منفی بودن عرض دایرة‌البروجی ماه، ارتفاع کمی از افق دارد. دیدن آن نیازمند افقی باز و آسمان صاف دارد. در همین روز هلال ماه با سیاره تیر همنشین است و می‌توان تیر را در سمت راست آن دید.

روز دوشنبه ماه از مقابل سیاره زهره می‌گذرد و غروب همان روز هم یک همنشنی نزدیک با آن به نمایش خواهد گذاشت.

پنجشنبه نزدیک قلب‌العقرب خواهد بود.

مشخصات ماه در این هفته:

شنبه 21 شهریور: در دوشیزه (سنبله) ـ هلال ماه نو ـ همنشین با عطارد ـ فاز: 2.6%

یکشنبه 22 شهریور: در دوشیزه (سنبله) ـ فاز: 7%

دوشنبه 23 شهریور: در دوشیزه (سنبله) ـ اختفای ناهید ـ همنشین ناهید ـ فاز: 13%.

سه‌شنبه 24 شهریور: در ترازو (میزان) ـ فاز: 21%

چهارشنبه 25 شهریور: در ترازو (میزان) ـ فاز: 29%

پنجشنبه 26 شهریور: در کژدم (عقرب) ـ نزدیک قلب عقرب ـ فاز: 38%

جمعه 27 شهریور: در مارافسای (حوا) ـ فاز: 48%

سیاره‌ها:

تیر و ناهید در آسمان شامگاهی هستند. ناهید که بسیار درخشان و به راحتی دیده می‌شود، اما تیر را به دشواری می‌توان کمی پس از غروب خورشید پیدا کرد. سیاره‌هایی که بعد از این دو به ترتیب طلوع می‌کنند: نپتون (پیش از 7 شب) کیوان (پس از 7 شب) اورانوس (پیش از 10 شب) مریخ (1 نیمه‌شب) مشتری (3 نیمه‌شب).

تیر با قدر حدود 0.5- در سنبله است. شنبه هلال ماه نو در کنار آن قرار دارد. دیدن تیر کمی دشواری دارد.

ناهید با قدر 4.5- در دوشیزه (سنبله) است. ستاره‌ی درخشان آسمان شامگاهی است. دوشنبه ماه از مقابلش می‌گذرد تا یک اختفای زیبای سیاره‌ای را شاهد باشیم.

مریخ از قدر 1.2 در دوپیکر است. یک نیمه‌شب طلوع می‌کند. برای کسانی که تلسکوپ قوی دارند فرصت کافی تا روشن شدن آسمان برای رصد مریخ فراهم است.

مشتری با قدر 1.8- در هم‌اختر خرچنگ است. نیمه‌شب طلوع می‌کند و به هنگام سپیده‌دم در ارتفاع خوبی از افق شرقی قرار دارد. فرصت کافی برای رصد قمرهای گالیله‌ای آن فراهم است.

کیوان با قدر 0.4 در هم‌اختر ماهی است. کمی پس از 7  شب طلوع می‌کند و فرصت خیلی خوبی برای رصد آن در اختیار داریم. وضعیت حلقه‌ها برای رصد با تلسکوپ بهتر شده است. قمرهای تیتان و رئا را می‌توان با یک تلسکوپ 8 اینچ در این هفته مشاهده کرد.

اورانوس از قدر 5.7 در هم‌اختر گاو است. بین خوشه پروین و دبران قرار دارد. به تازگی حرکت بازگشتی را آغاز کرده است. بنابراین در این یکی دو ماه در روشن‌ترین حالت خود قرار خواهد داشت. با یک دوربین دوچشمی می‌توان آن‌را پیدا کرد.

نپتون از قدر 7.7 در هم‌اختر ماهی است. از زحل دور است اما حدود نیم ساعت زودتر از آن طلوع می‌کند. دیدن آن نیازمند تلسکوپ است.

---

هفته پنجم شهریور

به‌زودی ….

 

نویسنده: محمد همایونی