اخترفیزیک

سحابی اطراف ستاره نوترونی RX-J1856.5-3754

نزدیک ترین ستاره نوترونی به زمین

نزدیک ترین ستاره نوترونی به زمین کدام ستاره است؟ در حال حاضر ستاره RX J1856.5-3754 نزدیک‌ترین ستاره نوترونی به زمین است که در صورت فلکی تاج جنوبی (اکلیل جنوبی) از قدر ظاهری ۲۵٫۶+ می‌درخشد. یعنی ۱۰۰ میلیون مرتبه کم‌نورتر از کم‌نورترین ستاره‌هایی که با چشم غیرمسلح در آسمانی کاملا تاریک می‌توان دید! البته چنین ستاره […]

کهکشان راه شیری

تحول راه شیری در آینه کهکشان‌های دیگر

  چگونه می‌توان تحول راه شیری را بررسی کرد؟ یکی از چالش‌های بزرگ اخترشناسان کشف سیر تحولی کهکشان خودی یعنی راه شیری می‌باشد. یک روش برای بررسی این تحول کهکشانی، آن است که در بین کهکشان‌های قابل مشاهده در عالم جستجو کنیم و آن‌هایی را که هم جرم راه شیری هستند بیابیم. سپس اگر آن‌ها […]

پرورشگاه ستاره ای در تکشاخ

این تصویر رویایی از ناحیه‌ای ستاره‌ساز در صورت فلکی تکشاخ به نام R2تکشاخ، توسط تلسکوپ نقشه‌بردار VISTA و البته از دید فروسرخ آن تهیه شده است. سحابی R2تکشاخ R2تکشاخ که در فاصله ۲۷۰۰ سال نوری از ما قرار گرفته است یک سحابی پرورش ستاره است که در مجاورت با ستارگان جوان، داغ و سنگینی که […]

کیهان‌شناسی

چیزی پیدا نشد

متاسفیم، محتوایی مناسب جستجوی شما یافت نشد

منظومه شمسی

سیاره های کوتوله در منظومه شمسی

سیارات کوتوله در منظومه شمسی

در سال ۲۰۰۶ اتحادیه بین المللی نجوم که سازمان مسئول در طبقه بندی اجرام نجومی است، به این نتیجه رسید که طبقه بندی جدیدی برای برخی اجرام منظومه شمسی نیاز است. این کلاس جدید سیارات کوتوله نام گرفت و پلوتون که سیاره نهم و بلاتکلیف منظومه شمسی بود به همراه چهار عضو جدید دیگر به […]

ابرماه از نوع گرفته

ابرماه از نوعِ گرفته!

ابرماه چیست؟

همه می‌دانیم که در وسط ماه‌های قمری، ماه را به صورت کامل یا بدر مشاهده می‌کنیم. همان که معروف است به ماه شب چهارده! البته با کمی تقریب می‌توان قرص ماهِ کامل را در شب‌های 13 و 14 و 15 ماه‌های قمری مشاهده کرد.

از طرفی هم می‌دانیم که مدار ماه به دور زمین یک بیضی نزدیک به دایره است که باعث می‌شود فاصله ماه تا زمین در زمان‌های مختلف، متفاوت باشد. این فاصله می‌تواند از کمترین فاصله ممکن 356400 کیلومتر تا بیشترین مقدار ممکن 406700 کیلومتر باشد. کمترین فاصله تا زمین را نقطه حضیض مداری و دورترین فاصله تا زمین را نقطه اوج مداری ماه می‌گویند.

براساس تجربه ساده‌ای که همه داریم و آن، این‌که جسمِ نزدیک‌تر به ما بزرگ‌تر از جسم دورتر دیده می‌شود، همین اتفاق برای ماه هم می‌افتد. یعنی هنگامی که ماه در حضیض مداری‌اش مشاهده شود، کمی بزرگ‌تر از سایر مواقع دیده خواهد شد. البته این تفاوت چندان زیاد نیست که بتوان به راحتی آن را تشخیص داد. حداکثر این اختلاف به قدری است که باعث می‌شود اندازه قطر ماه 14% بزرگ‌تر و روشنایی آن 30% بیشتر مشاهده شود.

به چنین ماه‌های بدری که در حضیض مداری قرار دارند، به اصطلاح «اَبَرماه Super Moon» گفته می‌شود. اگر شما تجربه دیدن و دقت کردن در اندازه قرص ماه معمولی و روشنایی آن را در شب‌های بدر داشته باشید، می‌توانید این تفاوت را هنگام ابرماه‌ها احساس کنید. البته بهترین زمان مشاهده ابرماه، هنگام طلوع یا غروب آن است که قرص ماه به علت نزدیکی با عوارض زمینی، بزرگ‌تر از حدّ معمول هم دیده می‌شود.

آیا هرماه، ابرماه داریم؟

چون این همزمانی ماه بدر و قرار گرفتن در حضیض مداری، هر ماهه اتفاق نمی‌افتد؛ نمی‌توان در هر ماه شاهد ابرماه بود. معمولا در طول یک سال بین یک تا سه ابرماه را می‌توان مشاهده کرد که باز بین آن‌ها هم درجه‌بندی وجود دارد و همه یکسان نیستند.

ولی حواسمان باشد عکس‌هایی که در رسانه‌ها از ابرماه منتشر می‌شوند، با لنزهای تله و بزرگنمایی گرفته شده‌اند و اندازه ظاهریِ قرص ماه را افزایش داده‌اند، با دیدن آن‌ها این‌گونه تصور نشود که ابرماه یعنی ماهی که چندبرابر ماهِ معمولی بزرگ شده است!

 

بزرگ‌ترین ماه قابل مشاهده در سال 2017 میلادی در یکشنبه سوم دسامبر مقارن با 12 آذرماه 1396 اتفاق افتاد، که برخی از تصاویر زیبای آن را در این مقاله ملاحظه می‌کنید و از دیدن‌شان لذت می‌برید.

نکته جالب دیگر این‌که هرگاه ماه گرفتگی (خسوف) در حضیض مداری ماه اتفاق بیافتد، یعنی یک ابرماه دچار گرفتگی شود، چون هنگام گرفتِ کلی مسافت بیشتری را در سایه زمین طی می‌کند، پس مدت گرفتِ کلی هم افزایش می‌یابد.

و یک خبر جذاب این‌که در غروب روز ۱۱  بهمن ۱۳۹۶  شاهد طلوع یک ابرماه گرفته هستیم! البته چون گرفتِ کلی قبل از طلوع ماه در ایران، شروع شده است، نمی‌توانیم کلّ زمان گرفت را مشاهده کنیم. ولی در هر حال باید خود را برای دیدن، رصد و ثبت این پدیده زیبا و هیجان انگیز آماده کنیم.

برای مشاهده اطلاعات کامل این ماه گرفتگی کلیک کنید.

۸ پیشنهاد برای آن‌که تلسکوپ‌مان خاک نخورد! (بخش ۲)

ادامه مطلب از مقاله قبلی با موضوع رصدهایی که می‌توانیم به وسیله تلسکوپ از فضای شهرهای پرنور انجام دهیم: خورشید نزدیک‌ترین ستاره   ۲ هشدار در رصد خورشید! هشدار اول: قبل از پرداخت به رصد خورشید، باید در خصوص ایمنی رصد و مشاهده آن نکات مهم و حیاتی را بیان کرد. نگاه مستقیم به نور […]

صورت‌های فلکی

چیزی پیدا نشد

متاسفیم، محتوایی مناسب جستجوی شما یافت نشد

رصد

۸ پیشنهاد برای آن‌که تلسکوپ‌‌مان خاک نخورد! (بخش ۱)

واقعا چرا بسیاری از علاقه‌مندان نجوم و آسمان شب، که حتی مبالغ زیادی هم برای آن سرمایه‌گذاری کرده و تلسکوپ‌های گران‌قیمت خریده‌اند؛ به سراغ آسمان و رصد آن نمی‌روند و بر تلسکوپ‌شان گرد و خاک غربت نشسته است؟  افراد زیادی را دیده‌ام که حضور در شهرهای بزرگ و وجود آلودگی نوری آسمان شب‌های آن‌ها را […]

آموزش نجوم توسط محمد همایونی

۴ سوژه در رصد ماه کامل

رصد ماه کامل را در شب‌های مهتابی از دست ندهیم به نظر شما منجمان آماتور چه شب‌هایی به سراغ تلسکوپ‌شان نمی‌روند و آن را داخل منزل تنها می‌گذارند؟ به احتمال زیاد جوابش شب‌هایی است که ماه به صورت بدر در آسمان می‌درخشد. دراین شب‌ها، درخشش زیاد ماه، همه کهکشان‌ها و سحابی‌های کم نور را  قلع […]

دوگانه ها و دوچشمی ها

ستارگان دوگانه یا به اختصار «دوگانه‌ها» از جمله اجرامی در آسمان هستند که هم برای رصدگران آماتور و دوست‌دار آسمان شب جذاب و دیدنی هستند و هم برای منجمان حرفه‌ای که به مطالعه فیزیک و سرگذشت و ساختار این منظومه‌ها مشغولند، پراهمیت هستند. در آسمان طیف وسیعی از انواع دوگانه‌ها و چندگانه‌ها را می‌توان پیدا […]