نوشته‌ها

ابرماه از نوع گرفته

ابرماه از نوعِ گرفته!

ابرماه چیست؟

همه می‌دانیم که در وسط ماه‌های قمری، ماه را به صورت کامل یا بدر مشاهده می‌کنیم. همان که معروف است به ماه شب چهارده! البته با کمی تقریب می‌توان قرص ماهِ کامل را در شب‌های 13 و 14 و 15 ماه‌های قمری مشاهده کرد.

از طرفی هم می‌دانیم که مدار ماه به دور زمین یک بیضی نزدیک به دایره است که باعث می‌شود فاصله ماه تا زمین در زمان‌های مختلف، متفاوت باشد. این فاصله می‌تواند از کمترین فاصله ممکن 356400 کیلومتر تا بیشترین مقدار ممکن 406700 کیلومتر باشد. کمترین فاصله تا زمین را نقطه حضیض مداری و دورترین فاصله تا زمین را نقطه اوج مداری ماه می‌گویند.

براساس تجربه ساده‌ای که همه داریم و آن، این‌که جسمِ نزدیک‌تر به ما بزرگ‌تر از جسم دورتر دیده می‌شود، همین اتفاق برای ماه هم می‌افتد. یعنی هنگامی که ماه در حضیض مداری‌اش مشاهده شود، کمی بزرگ‌تر از سایر مواقع دیده خواهد شد. البته این تفاوت چندان زیاد نیست که بتوان به راحتی آن را تشخیص داد. حداکثر این اختلاف به قدری است که باعث می‌شود اندازه قطر ماه 14% بزرگ‌تر و روشنایی آن 30% بیشتر مشاهده شود.

به چنین ماه‌های بدری که در حضیض مداری قرار دارند، به اصطلاح «اَبَرماه Super Moon» گفته می‌شود. اگر شما تجربه دیدن و دقت کردن در اندازه قرص ماه معمولی و روشنایی آن را در شب‌های بدر داشته باشید، می‌توانید این تفاوت را هنگام ابرماه‌ها احساس کنید. البته بهترین زمان مشاهده ابرماه، هنگام طلوع یا غروب آن است که قرص ماه به علت نزدیکی با عوارض زمینی، بزرگ‌تر از حدّ معمول هم دیده می‌شود.

آیا هرماه، ابرماه داریم؟

چون این همزمانی ماه بدر و قرار گرفتن در حضیض مداری، هر ماهه اتفاق نمی‌افتد؛ نمی‌توان در هر ماه شاهد ابرماه بود. معمولا در طول یک سال بین یک تا سه ابرماه را می‌توان مشاهده کرد که باز بین آن‌ها هم درجه‌بندی وجود دارد و همه یکسان نیستند.

ولی حواسمان باشد عکس‌هایی که در رسانه‌ها از ابرماه منتشر می‌شوند، با لنزهای تله و بزرگنمایی گرفته شده‌اند و اندازه ظاهریِ قرص ماه را افزایش داده‌اند، با دیدن آن‌ها این‌گونه تصور نشود که ابرماه یعنی ماهی که چندبرابر ماهِ معمولی بزرگ شده است!

 

بزرگ‌ترین ماه قابل مشاهده در سال 2017 میلادی در یکشنبه سوم دسامبر مقارن با 12 آذرماه 1396 اتفاق افتاد، که برخی از تصاویر زیبای آن را در این مقاله ملاحظه می‌کنید و از دیدن‌شان لذت می‌برید.

نکته جالب دیگر این‌که هرگاه ماه گرفتگی (خسوف) در حضیض مداری ماه اتفاق بیافتد، یعنی یک ابرماه دچار گرفتگی شود، چون هنگام گرفتِ کلی مسافت بیشتری را در سایه زمین طی می‌کند، پس مدت گرفتِ کلی هم افزایش می‌یابد.

و یک خبر جذاب این‌که در غروب روز ۱۱  بهمن ۱۳۹۶  شاهد طلوع یک ابرماه گرفته هستیم! البته چون گرفتِ کلی قبل از طلوع ماه در ایران، شروع شده است، نمی‌توانیم کلّ زمان گرفت را مشاهده کنیم. ولی در هر حال باید خود را برای دیدن، رصد و ثبت این پدیده زیبا و هیجان انگیز آماده کنیم.

برای مشاهده اطلاعات کامل این ماه گرفتگی کلیک کنید.

آموزش نجوم توسط محمد همایونی

۴ سوژه در رصد ماه کامل

رصد ماه کامل را در شب‌های مهتابی از دست ندهیم

به نظر شما منجمان آماتور چه شب‌هایی به سراغ تلسکوپ‌شان نمی‌روند و آن را داخل منزل تنها می‌گذارند؟

به احتمال زیاد جوابش شب‌هایی است که ماه به صورت بدر در آسمان می‌درخشد. دراین شب‌ها، درخشش زیاد ماه، همه کهکشان‌ها و سحابی‌های کم نور را  قلع و قمع می‌کند و خودش یکه‌تاز رصدهای شبانه می‌شود … این طور نیست؟

اگر شما خودتان این موضوع را قبول دارید، پس وقت آن است تا در اولین زمانی که ماه کامل در آسمان قرار می‌گیرد، تلسکوپ خود را بیرون آورده و آماده کنید تا به سراغ کاوش در سرزمینی بروید که منجمان آماتور بسیاری از آن غفلت دارند. ویژگی‌های فریبنده فراوانی در این شب‌های مهتابی و حتی شب‌های غیرمهتابی در دست شماست، کافی است تلسکوپ‌تان را از خط سایه‌مرز (مرز بین تاریکی و روشنی در سطح ماه) دور کنید.

آموزش نجوم توسط محمد همایونی ماه کامل

ماه کامل، درخشان است و خیره کننده. اگر نور شدید آن مزاحم چشم‌تان می‌شود، کافی است از یک فیلتر ماه بر روی چشمی خود استفاده کنید تا درخشندگی مطلوبی از ماه را بدون افت جزئیات در اختیار داشته باشید.

دریاهای تیره، کوه‌های درخشان

از آن جهت که در هنگام ماه بدر، سایه‌های برجسته‌ای بر سطح ماه نیست، تاریک و روشن بودن مناطق مختلف آن، نشان دهنده ضریب بازتاب (سپیدایی یا آلبدو) آن‌ها می‌باشد. بیشترین اختلاف این ضریب بازتاب، بین دریاهای تاریک و سرزمین‌های مرتفعِ نورانی ماه است. این تفاوت‌ها در اصل به ترکیبات مواد تشکیل دهنده هر قسمت ماه مربوط می‌شود. دریاهای سطح ماه در واقع گدازه‌های بازالتی منجمد شده‌ای هستند که حاوی آهن و تیتانیوم و دیگر فلزات تیره رنگ هستند. همانند آن‌ها را در جزایر هاوایی و ایسلند روی کره زمین می‌توان دید. اما سرزمین‌های مرتفع ماه توسط صخره‌ها و سنگ‌های درخشان و غنی از آلومینیومی پوشیده شده‌اند که «آنورتوزیت» نام دارند.

اگر نگاه دقیق‌تری به دریاها بیاندازیم (حتی با چشم غیرمسلح) متوجه می‌شویم که تیرگی آن‌ها هم مثل هم نیست. دریای باران‌ها و اقیانوس طوفان‌ها در غرب ماه کمی روشن‌تر از اکثر دریاهای موجود در نیمکره شرقی ماه هستند. تلسکوپ می‌تواند کنتراست قوی‌تری از این تیرگی‌ها را در خط ساحلی جنوب دریای آرامش به ما نشان دهد. مرکز این دریا به وضوح از لبه‌های اطراف آن روشن‌تر است. علت این اختلاف‌ها هم تفاوت در عمر گدازه‌ها و ترکیبات آن‌ها در این دو منطقه است. سنگ‌هایی که در مرکز دریا مشاهده می‌شوند، با عمر ۳ میلیارد سال بین ۱ تا ۳ درصد اکسید تیتانیوم در خود دارند؛ در حالی که سنگ‌های کناری کمتر از ۱ درصد اکسید تیتانیوم در خود دارند و حدود ۵۰۰ میلیون سال هم قدیمی‌تر هستند.

کُپه‌های تیره

کُپه‌های کوچک از بقایای آتشفشانی، نوع دیگری از نواحی تاریک‌اند که هنگام ماه کامل قابل مشاهده می‌شوند؛ البته در مقابل دریاها بسیار کوچک و ناچیزند. نمونه‌هایی عالی از آن‌ها را در کف دهانه‌های اطلس و آلفونسو می‌توان تشخیص داد. سه دهانه معروفی که تقریبا در مرکز ماه می‌توان آن‌ها را دید، سه‌گانه بطلمیوس، آلفونسو و الزرقالی است. نکته جالب این‌که در هنگام ماه کامل، دیگر نمی‌توان دیواره‌ها را تشخیص داد ولی کُپه‌های آتشفشانی‌ای که در دهانه آلفونسو قرار دارند را همچون نقاط تیره رنگی می‌توانید بیابید. می‌توان در سواحل غربی و شرقی دریای باران‌ها نظیر محل فرود آپولو ۱۷ هم مناطقی که حاوی کُپه‌های آتشفشانی است مشاهده کرد.

آموزش نجوم توسط محمد همایونی

رگه‌های درخشان

اما در این بین، رگه‌ها زیباترین چشم‌اندازها را در ماه بدر به ما عرضه می‌کنند. پرتوهایی درخشان که همچون اشعه‌هایی از برخی دهانه‌های ماه بیرون زده‌اند. رگه‌ها از آن جهت درخشانند که حاوی قطعاتی از سنگ‌های درخشانی هستند که در اثر برخوردهای جدید بر سطح ما به صورت شعاعی به اطراف پرتاب شده‌اند. به هنگام ماه بدر، رگه‌های دهانه بزرگ تیکو برجسته‌ترین عارضه سطح ماه است. تیکو در جنوب ماه قرار دارد و برخی از رگه‌های آن به طول بیش از ۱۹۰۰ کیلومتر تا نزدیک شمال ماه کشیده شده‌اند. چه بَسا  رگه‌ای که از میان دریای باران‌ها (در شمال ماه) مشاهده می‌شود مربوط به تیکو باشد!

آموزش نجوم توسط محمد همایونی

پس از این به بعد دیگر برای شب‌های مهتابی هم بهانه‌ای نیست تا تلسکوپ‌مان را در خانه معطل بگذاریم. از دیدن زیبایی‌های ماه، این نزدیک‌ترین جرم آسمانی به ما بسیار لذت برید و در سرزمین‌های بکر و دست نخورده‌ی آن به گشت و گذار بپردازید.

 

نویسنده:

محمد همایونی

ماه‌گردی در بین دهانه‌های ماه

ماه‌گردی‌های شبانه در بین دهانه های ماه

دهانه های ماه از جمله برجسته‌ترین عوارضی هستند که در ماه‌گردی‌های شبانه نظر هر رصدگری را به خود جلب می‌کند. ماه سوژه‌ای در آسمان است که هرگاه به سراغ تلسکوپ می‌رویم،‌ نمی‌توان از زیبایی مناظر آن صرفنظر کرد. نزدیک‌ترین همسایه فضایی زمین،‌که بسیار زیبا، بزرگ و نشاط انگیز است و فقط یک ثانیه نوری از ما فاصله دارد. فاصله‌ای که ۱۰۰ مرتبه کوچک‌تر از نزدیک‌ترین همسایه مهم بعدی (یعنی زهره) است. و همین ویژگی آن را خاطره‌انگیزترین هدف برای ابزارهای کوچک رصدی می‌کند. جالب این‌که حتی با چشم غیرمسلح هم می‌توانید، یک دوجین از نقاط گردشگری آن را شناسایی کنید. دوربین دوچشمی، شما را به مکان‌های بیشتری مهمان خواهد کرد؛ و به کارگیری یک تلسکوپ کوچک می‌تواند شما را برای همیشه زمین‌گیرِ ماه کند!

البته تماشاکردنِ صرف؛ و ندانستنِ آن‌چه می‌بینیم به سرعت جذابیت خود را از دست خواهد داد. ولی همانند هر کار دیگری در نجوم، طعم خوش پاداش‌ و لذت رصدها را هنگامی می‌چشیم که با هدف و برنامه‌ای مشخص، بدانیم چه چیزی را می‌خواهیم شکار کنیم و اقدام به رصدِ آن‌ها کنیم. پس بیاید شروع کنیم!

فازهای متغیر ماه

در هر بار گردش ماه به دور زمین، ما شاهد چرخه تغییرات شکل ماه هستیم. این چرخه با «ماه نو» ؛ هنگامی که ماه در نزدیک‌ترین فاصله از امتداد دیدِ ما به سمت خورشید است، آغاز می‌شود. هلال آن به آرامی طی شب‌های متوالی رشد می‌کند و بزرگ می‌شود تا به حالت‌های تربیع (نیم قرص)،‌ کوژ، و سپس ماه کامل (بدر) در نیمه ماه قمری می‌رسد. سپس ماه شروع به کوچک شدن می‌کند و به کوژ دوم، تربیع دوم، و در نهایت هلال باریک در صبحگاهان آخرین روزهای ماه قمری می‌رسد. تا جایی که با رسیدن ماه به هلال ماه نوی بعدی، یک چرخه از فازهای ماه تکمیل خواهد شد.

هنگامی هلال ماه رو به افزایش است، آن را در آسمان شامگاهی خواهیم دید تا زمان بدر. و هنگامی که قرص ماه رو به کاهش است و هلال آن کوچک می‌شود، آن را باید در ساعات اولیه سحرگاه جستجو کرد.

در هر حالت از فازهای ماه،‌ به غیر از «بدر» کره ماه توسط مرز تاریکی و روشنایی به دو قسمت تقسیم می‌شود. این مرز که مرز روز و شب بر سطح ماه است به نام Terminator معروف است که به آن «سایه‌مرز» می‌گوییم. در حقیقت در این خط مرزی، هنگامی که ماه در حالت افزاینده است، خورشید در حال طلوع بر سطح ماه است و زمانی که ماه رو به کاهش است، خورشید در حال غروب در آن سرزمین‌هاست.

آموزش نجوم توسط محمد همایونی : فازها یا اهله ماه

اهله ماه

در نزدیکی مرز شب و روز، مناظر سطح ماه، بسیار برجسته و واضح دیده می‌شوند. کوه‌ها، گودال‌ها و دره‌های ماه به زیبایی خودنمایی می‌کنند، زیرا ارتفاعات و پستی و بلندی‌های این ناحیه، سایه‌های بسیار کشیده و دلفریبی را می‌سازند. و هرچه از این مرز به سمت روشن ماه حرکت کنید، شاهد کاهش برجستگی پستی و بلندی‌ها خواهید بود؛ زیرا در این سرزمین‌ها خورشید بالاتر آمده و طول سایه‌هایشان کاهش یافته است. این اثر در عکس زیر از ارتفاعات اطراف دریای بحران‌ها کاملا مشخص است.

آموزش نجوم توسط محمد همایونی سایه‌مرز

اثر سایه‌مرز در تشخیص عوارض ماه

دریاهایی از گدازه

وسیع‌ترین مناطقی که بر سطح ماه حتی با چشم غیرمسلح هم دیده می‌شوند، تکه‌هایی بزرگ، مسطح و خاکستری رنگ هستند که به آن‌ها «دریا» (maria) گفته می‌شود. این واژه، کلمه‌ای لاتین است مرکب از (MAH-ray) به معنی دریا. گالیله که اولین رصدگر ماه به وسیله تلسکوپ بود، گمان کرد که این نواحی همانند دریاهای سطح زمین مملو از آب هستند و پس از او یک منجم ایتالیایی هم نام‌هایی خیال‌انگیز برآن‌ها نهاد مانند دریای آرامش، دریای باران‌ها و اقیانوس طوفان‌ها. این نام‌ها بیشتر براساس عقاید اختربینی و تأثیر فازهای ماه بر آب و هوای زمین انتخاب شده بودند. البته به زودی منجمان دریافتند که در سطح ماه هیچ آبی یافت نمی‌شود،‌ ولی نام دریاها همچنان بر سطح ماه،‌ باقی ماندند.

در واقع دریاها، گدازه‌های باستانی‌ای هستند که در مناطق پست سطح ماه در زمان‌هایی بین ۸/۳ تا ۱/۳ میلیارد سال قبل بر اثر برخوردهای عظیم شهاب‌سنگی، جریان یافته و این مناطق را پوشانده‌اند. با کمک یک نقشه کلی از ماه،‌ می‌توان دریاهای ماه را شناسایی کرد. این دریاها، وسیع‌ترین مناطق جغرافیایی سطح ماه هستند که حتی با کوچکت‌ترین دوربین‌های دوچشمی هم می‌توان اطلاعات زیادی راجع به آن‌ها به دست آورد. اگر در چند شب متوالی سعی کنید نام تک تک آن‌ها را شناسایی کنید به زودی خواهید توانست، جغرافیای این دنیای جدید را همانند قاره‌های کره زمین به خاطر بسپارید.

 

مقاله پیشنهادی: ۴ سوژه جالب در رصد ماه کامل

 

این کار بسیار ساده است، زیرا ماه همیشه منظره‌ای یکسان را از خودش به ما نشان می‌دهد. یعنی همواره ما یک روی ماه را می‌بینیم، و روی دیگرش همیشه از دید ما مخفی است. علتش خیلی ساده است، در زمان‌های گذشته سرعت چرخش ماه به دور خودش بیش از مقدار فعلی بود و هر دو طرف ماه قابل مشاهده بود، ولی با گذشت زمان‌های زیاد، به علت تقابل گرانش زمین با ماه؛ آرام آرام از سرعت گردش ماه کاسته شد تا به این حالت قفل شدگی با زمین رسید.

در این حالت مدت زمانی که طول می‌کشد ماه یک بار به دور خودش بچرخد با مدت زمان یک گردش کاملش به دور زمین برابر است. به این حالت «قفل شدگی مداری» می‌گویند و در بین قمرهای موجود در منظومه شمسی رایج است. اشکال این وضعیت این است که ما هرگز نمی‌توانیم سمتِ دیگر ماه را ببینیم مگر این‌که فضاپیمایی را به آن سوی ماه بفرستیم.

آموزش نجوم توسط محمد همایونی : نقشه دریاهای ماه

دریاهای ماه

دهانه‌های برخوردی

معروف‌ترین عارضه سطحی ماه «گودال‌»ها یا «دهانه»های سطح آن هستند. تمام این گودال‌ها نتیجه برخوردهای وحشتناک سیارک‌ها یا دنباله‌دارها با سطح ماه هستند. بیشتر این برخوردها بیش از ۹/۳ میلیارد سال قبل،‌ در دوره‌ای با نام «عصر بمباران سنگین» که یکی از دوره‌های اولیه در تاریخچه تشکیل‌ منظومه شمسی است؛ اتفاق افتاده‌اند. زمین حتی از ماه هم شدیدتر مورد اصابت این برخوردها قرار گرفت؛ اما وجود باد، آب و فعالیت‌های زمین‌شناسی در سطح زمین تقریبا تمام این آثار و ردپاهای گودال‌های اولیه را محو کرده است. اما ماه که فاقد هرگونه فعالیت زمین‌شناسی و فرسایش جوّی است، تمام وقایعی که در دوران کهن آن شکل گرفته اند را دست‌نخورده نگه داشته است.

آموزش نجوم توسط محمد همایونی : دهانه ها و ارتفاعات ماه

دهانه ها و ارتفاعات ماه

عصر جاری شدن سیل گدازه‌ها که منجر به ایجاد دریاها شده، پس از آن دوران بمباران سنگین بوده است. از این‌رو دریاها تعداد بسیار محدودی از دهانه‌های برخوردی را در خود دارند، که آن‌ها هم در اثر برخورد سیارک‌ها و دنباله‌دارهای سرگردان و معدودی است که در دوران‌های بعدی بوده‌اند.

در واقع تلسکوپ شما مکان‌های بسیاری را در اطراف لبه‌های دریاها آشکار می‌کند که گدازه‌های دریاها به آرامی به داخل برخی از دهانه‌ها نفوذ کرده است. بعضی از این دهانه‌ها به قدری از گدازه پر شده است که فقط شبحی از گودال باقی مانده است.

نواحی بزرگ و روشن سطح ماه (در مقابل دریاهای تیره) که در واقع مکان‌های مرتفع ماه هم هستند؛ سرزمین‌های قدیمی‌تر ماه هستند که توانستنه‌اند جان سالم از آن برخوردهای عظیمی که منجر به جریان گدازه‌ها بر سطح ماه شدند جان سالم به در برند. دهانه‌های ماه در اندازه‌های بسیار متنوعی یافت می‌شوند، از چند صد کیلومتر تا دهانه‌های بسیار ریزی که تلسکوپ‌های ما می‌توانند نشان دهند و قطری در حدود ۲ تا ۳ کیلومتر دارند. از طرفی می‌توانید موارد زیادی را تشخیص دهید که زنجیره‌ای از دهانه‌ها با هم‌پوشانی بر هم تشکیل شده‌اند.

آموزش نجوم توسط محمد همایونی : دهانه های ماه و دیوار بزرگ

دهانه های ماه و دیوار بزرگ

اغلب دهانه‌های بزرگ در مرکز خود قله‌ای دارند که در اثر برگشت مواد مذابِ ناشی از برخورد عظیم و منجمد شدن آن ایجاد شده‌اند. دیگر دهانه‌های بزرگ که سطحی کاملا مسطح دارند به «دشت‌های دیواره‌ای» معروفند. از آن جهت که سطح آن‌ها توسط جریان گدازه‌ها به دشتی هموار مانند دریاهای کوچک تبدیل شده‌اند ولی دیواره مشخصی در اطراف آن مشاهده می‌شود.

 

رگه‌های درخشان

دهانه‌های جوان‌تر، به وسیله رگه‌هایی روشن که به صورت شعاعی از دهانه تا فاصله‌های دور امتداد می‌یابند احاطه شده‌اند. این رگه‌ها از خود سایه‌ای ندارند و در شب‌های ماه بدر به وضوح می‌درخشند. آن‌ها خرده سنگ‌هایی هستند که همچون ترکش در هنگام برخوردهای بزرگ، به اطراف پراکنده شده‌اند. برخلاف دهانه‌ها و کوه‌ها، این رگه‌ها هنگامی که نور خورشید از بالاسر برآن‌ها بتابند بهتر دیده می‌شوند؛ یعنی در هنگام ماه کامل.  دهانه جوان تیکو (که فقط ۱۱۰ میلیون سال عمر دارد) بزرگ‌ترین رگه‌ها را دارد که یکی از آن‌ها تقریبا تا آن سوی قرص ماه امتداد یافته است.

آموزش نجوم توسط محمد همایونی : رگه های ماه

رگه‌های ماه

کوه‌ها و شیارها

از جمله عوارض دیگر ماه، رشته کوه‌ها و کوه‌های منفرد بر سطح آن هستند. آن‌ها را به راحتی می‌توانید در سایه‌مرز تشخیص دهید و سایه‌های کوتاه و بلندشان را مشاهده کنید. تَرَک‌ها و شیارهای سطح ماه هم گاهی اوقات با تلسکوپ‌های کوچک قابل مشاهده‌اند، به ویژه در اطراف لبه دریاها که به صورت مارپیچ به درون دریاها نفوذ کرده‌اند. این‌ها دره‌های رودمانندی هستند که به علت سایه دیواره‌های پرشیب‌شان دیده می‌شوند. برخی از آن‌ها با زنجیره‌ای از دهانه‌های کوچک مشاهده می‌شوند و حتی برخی هم مستقیم و بدون خم و چم هستند.

 

چگونه ماه را بگردیم؟

 

۱•  نقشه مناسب برای ماه‌گردی

هر کدام از این عوارض و قسمت‌های سطح ماه هنگامی برای شما شناخته و معنی‌دار می‌شوند که سعی کنید  نام و نوع آن‌ها را بدانید. برای انجام این کار به یک نقشه ماه و چراغ قوه مناسب نیاز دارید. برخی از کتاب‌های جامع نجوم، نقشه‌هایی کلی از ماه را در خود دارند که می‌توان از آن‌ها استفاده کرد. در غیر این‌صورت می‌توانید نقشه‌های جامع ماه را از بخش «محصولات آموزشی» ما تهیه کرده و استفاده کنید. اپلیکیشن‌های اندرویدی هم گزینه خوبی هستند، مانند Phase of the Moon.

۲•  حواس‌تان به تغییر جهت تصویر ماه باشد

اما هنگامی که از چشمی تلسکوپ به ماه نگاه می‌کنید، باید چند ترفند ساده و اساسی را برای جستجوی نام عوارض و شناسایی آن‌ها در تطبیق با نقشه‌های ماه بلد باشید. اکثر نقشه‌های ماه، آن را در حالت طبیعی که با چشم یا دوربین دوچشمی می‌بینیم نمایش می‌دهند، یعنی شمال در بالا، ‌جنوب پایین و شرق در راست قرار دارد. در حالی که باید به یک نکته زیرکانه در خصوص رصد با تلسکوپ توجه داشت.

بسیاری از تلسکوپ‌ها تصویر را وارونه (بالا- پایین) می‌کنند و بسیاری هم برعکس (چپ – راست، وارونه جانبی یا آینه‌ای) می‌کنند؛ و بعضی هم به هردو صورت آن را می‌چرخانند. این دو اثر به طور مستقل جهت‌های ماه را تغییر می‌دهند و شما باید با توجه به تلسکوپ خود و چشمی‌های آن بدانید که کدام حالت را ایجاد می‌کند؛ و بتوانید هر دو اثر را جداگانه برطرف کنید.

۳•  تلسکوپ من چگونه تصویر را می‌چرخاند؟

برای این‌که وضعیت تلسکوپ خود را بسنجید، کافی است هنگام روز آن را به یک سوژه زمینی نشانه روید و نوع تغییر جهت تصویر را در آن مشخص کنید. ترجیحا اگر این کار را با یک تابلوی تبلیغاتی که شامل متن مشخص باشد، انجام دهید راحت‌تر می‌توانید آن را تشخیص دهید. سپس هنگام رصد از پشت چشمی، می‌دانید که با توجه به نقشه‌هایی که از ماه در دست دارید، چگونه آن را در دست‌تان بچرخانید تا با آن‌چه مشاهده می‌کنید تطابق داشته باشد. یا در بعضی موارد باید بتوانید یک تصویر ذهنی درست برای خود تصور کنید تا عوارض سطح ماه را صحیح ودرست شناسایی کنید. توصیه می‌شود ضمن این‌که هر شب و در فازهای مختلف، به دنبال دهانه‌ها و عوارض کوچک هستید، شناسایی دریاها را تمرین و یادآوری کنید تا در مدت دو هفته، طرح کلی ماه کاملا برای‌تان آشنا شود.

آموزش نجوم توسط محمد همایونی : حالت‌های مختلف ماه در ابزار

حالت‌های مختلف دیدن ماه با ابزار

 

 

نویسنده:

محمد همایونی