قالب وردپرس
خانه / مقالات / اخترفیزیک / پرورشگاه ستاره ای در تکشاخ

پرورشگاه ستاره ای در تکشاخ

این تصویر رویایی از ناحیه‌ای ستاره‌ساز در صورت فلکی تکشاخ به نام R2تکشاخ، توسط تلسکوپ نقشه‌بردار VISTA و البته از دید فروسرخ آن تهیه شده است.

تصویر فروسرخ از R2تکشاخ توسط تلسکوپ نقشه بردار VISTA
تصویر فروسرخ از R2تکشاخ توسط تلسکوپ نقشه بردار VISTA

دانلود عکس با جزئیات بالا

سحابی R2تکشاخ

R2تکشاخ که در فاصله ۲۷۰۰ سال نوری از ما قرار گرفته است یک سحابی پرورش ستاره است که در مجاورت با ستارگان جوان، داغ و سنگینی که آن را نورافشانی می‌کنند، چنین منظره زیبایی را خلق کرده است. این سحابی زیبا در دل یک ابر عظیم مولکولی و تاریک جای گرفته که این ابر عظیم سرشار از غبار و گازهای مولکولیِ میان ستاره‌ای است و همین غبارها و مولکول‌ها مانع دیدنِ مستقیم این سحابی زیبا در نور مرئی می‌شود. اما تلسکوپ VISTA با کمک دیدِ مادون قرمز خودش توانسته چنین منظره باشکوهی را از ورای آن ابرهای غباری برای ما آشکار کند.

نکته‌ای جالب این که R2تکشاخ را می‌توانیم در آسمان در مجاورت زایشگاه معروف ستاره‌ها یعنی سحابی بزرگ جبار ببینیم؛ البته با این تفاوت که ۲ برابر دورتر از سحابی جبار است!

ویدئوی زیر موقعیت این ناحیه ستاره ساز را در صورت فلکی تکشاخ و در سمت راست صورت فلکی جبار نشان می‌دهد:

 

در نور مرئی فقط می‌توان چند ستاره داغ و درخشانی را دید که با سحابی‌های بازتابی آبی رنگی احاطه شده‌اند. تعداد زیادی از ستارگان سنگینِ تازه متولد شده که در ورای لایه‌های نازک غبار میان ستاره‌ایِ آن ابر عظیم مولکولی قرار دارند را نمی‌توان دید، چرا که پرتوهای فرابنفش و مرئی آن‌ها توسط این لایه‌های غبار جذب می‌شوند. اما در تصویری که در نور فروسرخ (مادون قرمز) تهیه شده است می‌توانیم جزئیات زیادی از سحابی R2 مشاهده کنیم که حتی بخش‌های زیادی از آن ابر عظیم مولکولی را که همچون پرده‌ای نازک و البته غنی از ذرات غبار است؛ در سراسر تصویر مشاهده کنیم.

با توجه به میدان دید تلسکوپ VISTA و فاصله‌ای که این سحابی از ما دارد، پهنای این تصویر حدود ۸۰ سال نوری است. ذرات غبار در مقابل عبور نورهای مرئی و فرابنفش تیره و کدر هستند از طرفی بیشترین تابش ستارگان جوان هم در همین محدوده نور مرئی و فرابنفش است، لذا این ستاره‌ها از دید ما پنهان می‌شوند؛ ولی از دید دوربین فروسرخ VISTA که توان تفکیک فوق العاده‌ای هم دارد، مخفی نمی‌مانند. اغلب این ستاره‌ها سنگین و کمتر از ۱۰ میلیون سال عمر داردند!

 

مقایسه تصویر در نور مرئی و فروسرخ
مقایسه تصویر R2تکشاخ در نور مرئی و مادون قرمز

 

قسمت مرکزی سحابی

R2 تکشاخ هسته مرکزیِ فشرده‌ای دارد که بیش از ۲ سال نوری وسعت ندارد. این قسمت مرکزی هم توسط ستاره‌های بسیار سنگین و جوانی محصور شده که همچون خوشه‌ای از منابع تابش‌های فروسرخ هستند. این ستاره‌های تازه متولد شده و سنگین هنوز توسط قرص غبارِ اولیه در اطرافشان احاطه شده‌اند.

این ناحیه در قسمت مرکزی تصویر قرار دارد، جایی که تجمع بیشتری از ستارگان را می‌توان با تمرکز دقیق‌تر مشاهده کرد. آن قسمت‌های قرمز و نارنجی مرکزی هم احتمالا تابش‌های برخواسته از هیدروژن‌های مولکولی در این ناحیه است.

بخش سمت راست این سحابیِ مرکزی که اتفاقا در نور مرئی درخشان‌تر از دیگر قسمت‌ها هم هست، سحابی بازتابی NGC2170 نام دارد که در سال ۱۷۸۴م توسط ویلیام هرشل کشف شد. این سحابی را با تلسکوپ‌های آماتوری می‌توان همچون ابری سفید در دریای تاریک آسمان غوطه‌ور دید. ولی در چنین دیدِ فروسرخ VISTA صدها ستاره تازه متولد شده را در اطراف آن مشاهده می‌کنیم.

R2تکشاخ و سحابی NGC 2170
تصویر مرئی R2تکشاخ و سحابی NGC 2170

اهمیت رصدهای فروسرخ

ستاره‌ها در فرآیندی که به طور معمول چندین میلیون سال طول می‌کشد، از داخل ابرهای عظیمی از گاز و غبار میان ستاره‌ای با ابعاد چند صد سال نوری شکل می‌گیرند. اما از آن‌جا که این ابرهای غباری نسبت به عبور نور مرئی تیره و کدر هستند، ولی پرتوهای فروسرخ و امواج رادیویی می‌توانند به راحتی از این پرده‌های تیره غبار عبور کنند. از این جهت رصدهای فروسرخی و رادیویی مشاهداتی کلیدی و حیاتی برای درک و فهم ما از مراحل اولیه تشکیل و تولد ستاره‌ها هستند.

تلسکوپ VISTA
تلسکوپ نقشه بردار VISTA در پارانال

تلسکوپ VISTA

VISTA یک تلسکوپ نقشه‌بردار آسمان است که با تصویربرداری‌های خود، هر شب حدود ۳۰۰ گیگابایت داده از آسمان تهیه می‌کند تا اطلاعات اولیه را برای بررسی‌های دقیق‌تر و موشکافانه برای تلسکوپ‌ها و رصدخانه‌های بزرگی همچون VLT و ALMA و در آینده برای E-ELT فراهم کند. این تلسکوپ در مجاورت تلسکوپ‌های رصدخانه VLT بر فراز کوه «سِرو پارانال» در کشور شیلی قرار دارد و متعلق به رصدخانه جنوبی اروپا (ESO) است. VISTA با آینه‌ای به قطر ۴/۱ متر ، مجهز به بزرگ‌ترین و دقیق‌ترین دوربین فروسرخ مستقر بر تلسکوپ است که با دقت ۶۷ مگاپیکسل، به پیمایش آسمان می‌پردازد.

اگر علاقه‌مند به یادگیری نجوم هستید، با شرکت در دوره‌های آنلاین آموزش نجوم از هر نقطه‌ ایران و جهان؛ به سرعت خود را به جمع دانشجویان با انگیزه‌ نجوم برسانید:

مدرسه آنلاین ستاره شناس

منبع: www.eso.org

تهیه و تنظیم: محمد همایونی

دانلود PDF این مقاله

همچنین ببینید

کهکشان نامنظم

بزم‌گاه ستارگان: کهکشان IC 4710

کهکشان IC 4710 در سال  ۱۹۰۰ میلادی توسط اخترشناس امریکایی دلیزلی استوارت کشف شد و …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

عبارت زیر را کامل کنید: *

از هرکجای ایران! به راحتی در دوره‌های آموزش نجوم شرکت کنید‎:کلیک کنید
درک این مطلب که منزلگاه ما کجای این کیهانِ بی انتها قرار دارد چندان آسان نیست؛ در این کتابچه با استفاده از مقیاس "12 گام" در دوازده مرحله از محل سکونت خود تا ابعاد بزرگ عالم سفر می کنیم؛ تا هم جایگاه خودمان، هم ابعاد و عظمت این کیهان بی انتها را مشاهده کنیم.
ایمیل شما نزد ما امانت است.
12 گام
دانلود کتابچه 12 گام
با تشکر از توجه شما متأسفانه در حال حاضر مهلت ثبت نام پایان یافته است.
برای دانلود رزومه لطفا ایمیل خود را ثبت کنید:
ایمیل شما نزد ما امانت است و ما هم مثل شما از ایمیل های مزاحم بیزاریم.
به محض ثبت ایمیل تان، فایل را دانلود کنید:
ایمیل شما نزد ما امانت است و ما هم مثل شما از ایمیل های مزاحم بیزاریم.
تبریک به شما بابت این‌که به این مقاله علاقه‌مندید!
ثبت ایمیل‌تان الزامی نیست، ولی ارسال آن باعث ارتباط بیشتر ما با شما خواهد شد.
ثبت نام رایگان
اطلاعات شما نزد ما امانت است
برای شرکت در جلسه اول لطفا اطلاعات زیر را کامل کنید
تبریک به شما! ثبت نام انجام شد.
لطفا دستورالعمل حضور در کلاس‌های آنلاین را که در صفحه توضیحات همین دوره آمده است با دقت مطالعه کرده و انجام دهید. لینک ورود به کلاس هم چند دقیقه قبل از شروع کلاس برای شما ارسال می‌گردد.
برای ثبت نام در دوره‌های آنلاین،اطلاعات زیر را کامل کنید:
اطلاعات شما نزد ما امانت است
درود بر شما. متأسفانه مهلت ثبت نام این دوره به اتمام رسیده است. در صورت تمایل می‌توانید ایمیل خود را به همراه نام دوره مورد نظر؛ برای ما ثبت کنید تا هر زمان که ثبت نام دوره جدید شروع شد، به شما اطلاع دهیم. شاد و پیروز باشید.
ایمیل شما نزد ما امانت است
برای شما که به این موضوع علاقه‌مندید یک تخفیف 30% در نظر گرفته‌ایم. کافی است هنگام ثبت نام، در سبد خرید خود از کوپن تخفیف: NewMoon30 استفاده کنید. شاد و پیروز باشید.
تبریک !!
فرصت را از دست ندهید :)
برای دانلود نمونه فیلم از دوره مبانی نجوم، لطفا ایمیل خود را وارد کنید:
ایمیل شما نزد ما امانت است و ما هم مثل شما از ایمیل های مزاحم بیزاریم.
دوست عزیز: اگر قبل از مشاهده توضیحات دوره‌های آنلاین قصد خروج از سایت ستاره شناس را دارید، توصیه می‌کنم یک ویدئوی 12 دقیقه‌ای از فیلم‌های آموزشی دوره مبانی نجوم را دانلود کرده و مشاهده کنید. به محض ثبت ایمیل خود، آن را دانلود کنید:
ایمیل شما نزد ما امانت است و ما هم مثل شما از ایمیل های مزاحم بیزاریم.
لطفا ایمیل خود را ثبت کنید تا لینک دانلود نسخه باکیفیت فیلم به ایمیل شما ارسال شود:
ایمیل شما نزد ما امانت است و ما هم مثل شما از ایمیل‌های مزاحم بیزاریم.
به محض ارسال ایمیل‌، دانلود شروع می‌شود.
ایمیل شما نزد ما امانت است و ما هم مثل شما از ایمیل‌های مزاحم بیزاریم.
علاقه‌مندی شما به این دوره قابل تحسین است. یک تخفیف 38000 تومانی مخصوص شما:
mabani38
کد تخفیف بالا را هنگام ثبت نام در «سبد خرید» خود اعمال کنید.
تبریک به شما!
علاقه‌مندی شما به این دوره قابل تحسین است. یک تخفیف 38000 تومانی مخصوص شما:
solar38
کد تخفیف بالا را هنگام ثبت نام در «سبد خرید» خود اعمال کنید.
تبریک به شما!
اگر به شناخت کامل از منظومه شمسی علاقه‌مندید، پیشنهاد می‌کنم نگاهی هم به «دوره آنلاین منظومه شمسی» بکنید:
درود بر شما!
علاقه‌مندی شما به این دوره قابل تحسین است. یک تخفیف 19000 تومانی دیگر مخصوص شما:
mabani19
کد تخفیف بالا را هنگام ثبت نام در «سبد خرید» خود اعمال کنید.
تبریک به شما!
علاقه‌مندی شما به این دوره قابل تحسین است. یک تخفیف 19000 تومانی دیگر مخصوص شما:
sol19
کد تخفیف بالا را هنگام ثبت نام در «سبد خرید» خود اعمال کنید.
تبریک به شما!
لینک دانلود نقشه‌ها به ایمیل شما ارسال می‌شود، لطفا ایمیل خود را ثبت کنید:
ایمیل شما نزد ما امانت است و ما هم مثل شما از ایمیل‌های مزاحم بیزاریم.
آموزش نجوم به صورت آنلاین
جلسه اول فقط 5000 تومان!
ما می‌خواهیم مطمئن شوید این آموزش عالی است، پس جلسه اول را با 70 درصد تخفیف به شما می‌دهیم تا در صورت رضایت، دوره را ثبت نام کنید: