مقالات و محصولات رایگان نجومی

دنیای کهکشان‌ها

سفر به دنیای کهکشان‌ها

کشف کهکشان جدید

اخیرا (: بهمن ۱۳۹۷) اخترشناسان توانسته‌اند در یکی از عکس‌های با جزئیات تلسکوپ فضایی هابل، کهکشان جدیدی را کشف کنند. این کهکشان جدید یک کهکشان کوتوله بضوی است که در فاصله ۳۰ میلیون سال نوری از زمین قرار دارد. نام بدین ۱ (Bedin 1) بر این کهکشان گذاشته شده است.

↓ ویدئوی این کشف را در پایین همین مقاله مشاهده کنید ↓

کشف این کهکشان، ماجرای جالبی دارد: در واقع این کهکشان کوتوله با ستارگانی بسیار کم‌فروغ، در پسِ ستارگانِ درخشان یک خوشه ستاره‌ای کروی به نام NGC 6752 قرار گرفته است. همین موقعیت باعث شده که تاکنون از دید اخترشناسان پنهان بماند.

در این تصویرِ بسیار واضح و سرشارِ از جزئیاتی که تلسکوپ فضایی هابل از قسمتی از خوشه کروی NGC 6752 ثبت کرده است، این کهکشان همچون توده‌ای (کُپّه‌ای) از ستارگانِ بسیار کم‌نور مشاهده می‌شود که می‌توانید آن‌ها را در گوشه بالایی و سمت چپ این تصویر مشاهده کنید.

 

کهکشان جدید در پشت خوشه کروی

امتیاز عکس از spacetelescope.org

اما ماجرای این عکس زیبای هابل، به کشف این کهکشان ختم نمی‌شود. کافی است شما عکسِ با کیفیت و جزئیات تلسکوپ هابل را دانلود کنید و آن را در بزرگنمایی بالا مشاهده کنید و در آن کاوش کنید. مطمئن هستم که شما هم همچون من از مشاهده تعدادِ بی‌شمار کهکشان‌هایی که در فراسوی ستارگان آن خوشه ستاره‌ای قرار دارند و همچون توده‌هایی مه‌آلود، خودنمایی می‌کنند؛ به وجد خواهید آمد.

شگفتی من به قدری زیاد بود که مرا واداشت تا ویدئویی برای توضیح این عکس و آن کهکشان‌های دور دست تهیه کرده و آن را به همه علاقه‌مندانِ دیدنِ شگفتی‌های کیهان تقدیم کنم. در ویدئوی زیر علاوه بر بیان کشف جدید هابل، به بررسی اعماق این تصویرِ فوق العاده زیبا و حیرت‌انگیز تلسکوپ فضایی هابل پرداخته‌ام. امیدوارم از دیدن آن لذت برید و شما هم تصدیق کنید که:

«یک ستاره شناس این جهان را مکانی زیباتر برای زندگی می‌بیند»

از آن جهت که مشاهده‌ی آن همه کهکشانِ دوردست و جزئیاتِ زیبای این عکس، نیاز به کیفیت بالای ویدئو دارد، حجم این ویدئو کمی از حد معمول بالاست.

ویدئوی کشف کهکشان جدید و سیری در دنیای کهکشان‌ها

دانلود ویدئو:

 

منبع: spacetelescope.org

تهیه و تنظیم: محمد همایونی

 

وضعیت رویت هلال ماه رمضان

همواره نزدیک شدن به ماه رمضان مصادف است با بالا گرفتن تب و تاب بحث رویت هلال ماه.

در ویدئوی زیر به معرفی وضعیت رویت پذیری هلال ماه در ابتدای ماه مبارک رمضان ۱۴۳۹ در اردیبهشت ۱۳۹۷ پرداخته‌ام.

ویدئوی بررسی وضعیت رویت پذیری هلال ماه رمضان به همراه راهنمای رویت هلال

توصیه می‌کنم که حتما اقدام به رصد و رویت این هلال جذاب کنید و شرح مختصری از فعالیت رصدی خود‌تان را در بخش نظرات این صفحه ثبت و ارسال کنید.

سوالات احتمالی خود را هم همین‌جا مطرح کنید تا به جواب آن‌ها بپردازیم.

گزارش رویت:

خوشبختانه علاوه بر این‌که ابر همه آسمان غربی را گرفته و حتی غرش رعد و برق در هنگام اذان مغرب، در آسمان طنین‌انداز بود، لحظاتی قبل از غروب ماه، آسمان غربی باز شده و هلال زیبای ماه رمضان رخ خود را نمایان کرد:

رویت هلال ماه نو

هلال ماه رمضان – ۲۶ اردیبهشت ۱۳۹۷

برنامه رویت هلال ماه نو ماه رمضان

آسمان غربی هنگام اذان مغرب

 

نویسنده: محمد همایونی

 

آموزش نجوم توسط محمد همایونی

۳ستاره در قیفاووس

هرگاه کمی با دانش نجوم آشنایی پیدا کنیم، اصطلاح «متغیرهای قیفاووسی» به گوش‌مان خواهد خورد. در این فیلم کوتاه به معرفی ۳ستاره در قیفاووس پرداخته‌ام که یکی از صورت‌های فلکی آسمان شمالی است و بسیار قابل توجه است. معروف‌ترین ستاره‌ی آن دلتا-قیفاووس است که سرسلسله ستارگان متغیر بسیار مهمی در عالم است.

آموزش نجوم توسط محمد همایونی : 3ستاره در قیفاووس

قیفاووس و ذات الکرسی

از شما دعوت می‌کنم برای آشنایی بیشتر با آن به همراه دو ستاره معروف و مهم دیگر این ویدئوی ۶ دقیقه‌ای را ملاحظه کنید. می‌توانید آن را از پنجره زیر مشاهده کنید یا اصل فیلم یا فایل صوتی آن را هم دانلود کنید:

 

 

 

صورتهای فلکی

راهنمای یافتن صورت های فلکی

تعداد بازدید: 3,026

عکس پیدا کردن صورت های فلکی

یافتن صورت های فلکی برای علاقه‌مندان تازه کار، نیاز به راهنمایی و آموزش اولیه دارد. این مقاله شامل دو قسمت است که بخش اول آن در یک ویدئوی ۲۰ دقیقه‌ای به آموزش یافتن صورت های فلکی می‌پردازد. و در بخش دوم یک ابزار بسیار مناسب که مورد نیاز هر علاقه‌مند و رصدگر آسمان است ارائه می‌شود. این ابزار، نقشه های ماهانه و فصلی آسمان شب یا نقشه صورت های فلکی در ماه‌ها و فصل‌های مختلف سال است.

بخش اول: فیلم راهنمای یافتن صورت های فلکی

صورت های فلکی در واقع ترکیباتی فرضی از ستارگان هستند که شکل‌ها و تصویرهای خاصی را می‌سازند. تاریخچه شکل‌گیری آن‌ها به اندازه فرهنگ اقوام مختلف، قدمت دارد. هر قوم و ملتی با توجه به باورها و اعتقادات و افسانه‌های خود، آن‌ها را دسته بندی و نام‌گذاری کرده‌اند. اکنون کل آسمان به ۸۸ صورت فلکی تقسیم بندی شده و مرز و حدود هر کدام هم کاملا مشخص است. این کار توسط اتحادیه بین المللی نجوم انجام می‌شود.

صورت فلکی جبار

نقشه صورت فلکی جبار

شناخت صورت های فلکی باعث می‌شود که ما به راحتی بتوانیم آسمان و اجرام موجود در آن را شناسایی کنیم. و حرکت اجرام منظومه شمسی را نیز در بین ستارگان راحت‌تر بررسی کنیم.

 

مقاله مرتبط: «فهرست نام صورت‌های فلکی»

 

یکی از جذاب‌ترین کارهایی که علاقه‌مندان به نجوم و ستارگان، انجام می‌دهند یافتن صورت های فلکی و آشنایی با آن‌هاست. در حقیقت یک منجم آماتور مهارت زیادی در شناخت صورت های فلکی دارد. اما پیدا کردن صورت های فلکی هم نیاز به اصول و نکات مخصوص به خود دارد و هم ابزار خاص خود را می‌طلبد. در فیلم بالا سعی شده است تا به ساده‌ترین شکل، اصول یافتن صورت های فلکی آموزش داده شود و به صورت عملی نکات مربوط به پیداکردن آن‌ها بیان شود.

ویدئوی آموزشی

در فیلم آموزشی زیر یاد می‌گیرید که چگونه صورت های فلکی را با استفاده از نقشه‌های آسمان پیدا کنید؛ حتی اگر هیچ صورت فلکی را نشناسید!

«فیلم ۲۰ دقیقه‌ای راهنمای یافتن صورت های فلکی»

نسخه‌ با کیفیت این فیلم را می‌توانید با کلیک بر دکمه زیر دانلود کنید:

توجه!

در رصد آسمان صبور باشید: تمرین + تکرار + بردباری = موفقیت در رصد آسمان

بخش دوم: نقشه های ماهانه صورت های فلکی

همان طور که در ویدئوی آموزشی فوق بیان شده، یکی از ابزارهای مهم در یافتن صورت های فلکی، نقشه های آسمان شب در مواقع مختلف سال است. برای همین منظور مجموعه کاملی از این نقشه‌ها را به دو صورت ماهانه و فصلی تهیه و تنظیم کرده‌ام که می‌تواند باعث پیشرفت رصدها و یافتن صورت های فلکی توسط شما شوند. این نقشه‌ها به صورت عکس با کیفیت بالا هستند که امکان چاپ را هم فراهم می‌کنند. یک نمونه از آن‌ها را در تصویرهای زیر می‌توانید مشاهده کنید.

  • نقشه‌های ماهانه، وضعیت صورت های فلکی را در شب‌های میانی ماه مورد نظر نشان می‌دهد. از طرفی این نقشه‌ها در دو حالت زمینه سفید و مشکی تهیه شده است تا کاربرد آن برای شما آسان‌تر باشد. این مجموعه شامل ۲۴ نقشه است.
  • نقشه‌های فصلی شامل ۱+۴ نقشه هستند و تعداد بیشتری از اجرام معروف غیرستاره‌ای را شامل می‌شوند.

البته این نقشه‌ها مربوط به آسمان نیمکره شمالی است.

برای دانلود نقشه های صورت های فلکی بر دکمه قرمز زیر کلیک کنید:

 

روی عکس‌های نمونه زیر کلیک کنید تا در ابعاد بزرگ مشاهده کنید.

 

  

 

تهیه و تنظیم:

محمد همایونی

 

خوشه های ستاره ای باز

خوشه های ستاره ای

خوشه های ستاره ای یکی از زیباترین سوژه‌های رصدی برای مشاهده در آسمان هستند. مجموعه‌هایی از ستارگانی که در اثر نیروی گرانش‌شان در کنار یکدیگر قرار دارند و با هم تشکیل یک خانواده ستاره‌ای بزرگ را می‌دهند. معروف‌ترین آن‌ها خوشه پروین است که در آسمان زمستان به راحتی می‌توانید آن را مشاهده کنید: توده‌ای متراکم از ۶ ستاره در کنار هم که با چشم غیرمسلح همانند یک خوشه انگور دیده می‌شوند.

خوشه های ستاره ای

خوشه های ستاره ای

در این ویدئوی کوتاه به معرفی اجمالی انواع خوشه‌ های ستاره ای و مشاهده نمونه‌های زیبایی از آن‌ها پرداخته‌ام. می‌توانید فیلم و صوت معرفی خوشه های ستاره ای را از لینک‌های زیر دانلود کنید یا فیلم آن را به صورت مستقیم مشاهده کنید:

[box type=”shadow” align=”aligncenter” class=”” width=””]

[/box]

[button color=”red” size=”medium” link=”https://setareshenas.com/download/4142/” icon=”” target=”true”]دانلود فیلم[/button]           [button color=”orange” size=”medium” link=”https://setareshenas.com/wp-content/uploads/2017/01/Star-Clastur-01.mp3″ icon=”” target=”true”]دانلود صوت[/button]

 

 

 

6 نکته از صورت فلکی جبار

۶ نکته از صورت فلکی جبار

صورت فلکی جبار یکی از صور فلکی مهم، بارز و بزرگ آسمان است. در این ویدئوی ۷ دقیقه‌ای با ۶ نکته از صورت فلکی جبار آشنا می‌شوید. آن را در آسمان پاییز و زمستان به راحتی می‌توان دید. دارای ستارگان شاخص و پرنوری است که به همراه طرح ساده و چشم‌گیری که دارد؛ باعث می‌شود آن را به راحتی در آسمان شب پیدا کنیم.

صورت فلکی جبار

نقشه صورت فلکی جبار

این صورت فلکی اجرام زیبا و گرانبهایی را در خود جای داده که مورد توجه جدی ستاره شناسان حرفه‌ای و آماتور در سراسر جهان هستند. از ستارگان اَبَرغول سرخ و آبی آن گرفته تا سحابی‌های درخشان و چشم‌نواز سراسب و جبار. هم دانشمندان را برای کشف اسرار ستارگان به سوی خود می‌کشاند؛ و هم علاقه‌مندان و منجمان آماتور را به گشت و گذار در این صورت فلکی زیبا وامی‌دارد.

شما برای دانلود این ویدئو می‌توانید از لینک زیر آن را ذخیره کنید:

دانلود ویدئو

یا آن را در وب سایت آپارات مشاهده کنید:

[button color=”red” size=”medium” link=”https://www.instagram.com/setareshenass/” icon=”” target=”true”]صفحه اینستاگرام ستاره شناس[/button]

[button color=”blue” size=”medium” link=”https://telegram.me/setareshenass” icon=”” target=”true”]کانال تلگرام ستاره شناس[/button]

سوپرمون یا ابرماه

ابرماه! Super Moon

اَبَرماه حالتی است که ماه در بزرگترین حالت خود دیده شود. ابرماه موقعی اتفاق می‌افتد که ماه در حضیض مداری‌اش باشد و همزمان آن را به صورت بدر (ماه کامل) مشاهده کنیم. بنابراین هرگاه ماهِ بدر در کمترین فاصله‌اش از زمین باشد، آن را در بزرگترین حالتش مشاهده می‌کنیم. البته در این حالت قرص ماه نهایتا ۱۴% بزرگتر از کوچکترین حالتش یعنی دز زمان اوجِ مداری‌اش دیده خواهد شد، وگرنه ابرماه هم چندان بزرگ نیست که با ماه‌های معمولی تفاوت بسیار زیادی داشته باشد.

نکته‌ای که هست این‌که هرگاه این ابرماه هنگام طلوع یا غروب ماه رخ دهد، به علت اثرات جوّ و خطای بصری‌ای که باعث بزرگتر دیدن ماه و خورشید هنگام طلوع و غروب می‌شود؛ احساس می‌کنیم که ابرماه واقعا بسیار بزرگ است. وگرنه در همه‌ی شب‌هایی که ماه بدر در حال طلوع است، می‌شود آن را بسیار بزرگ و جذاب مشاهده کرد. کافیه قرص ماه رو هنگام ابرماه ببینیم و با ماه بدر در ماه بعدش هم مقایسه کنیم.

نکته‌ی دیگری هم که مثلا در ابرماه آبان ماه ۹۵ گفته نشده است:
نزدیکترین فاصله‌ی ماه ساعت ۱۷:۲۲ نیست بلکه ۷ ساعت بعد یعنی ۱۲ نیمه شب ماه ۳۰۰۰ کیلومتر دیگر به زمین نزدیک می‌شود و قاعدتا باید بزرگتر از سر شب به نظر بیاد، ولی چون دیگر نزدیک افق نیست و آن خطاهای بصری و تأثیرات جو نیستند، چه بسا با دیدنش تصور کنیم که کوچکتر از سر شب هم شده است.
به هر حال به همه توصیه می‌کنم که وقت بذارند و طلوع این ماه زیبا رو ببینند و از هیجان اون لذت ببرند.

29 نکته برای رصدهای فعال آماتوری

۲۹ نکته برای رصدهای آماتوری

در ابتدای کار که با رصدهای آماتوری و کارهای عملیِ نجوم آشنا شدم، مدت­ ها طول کشید تا به تجربه و آزمون و خطا متوجه شدم که فقط علاقه مند بودن به آسمان و داشتنِ یک ابزار مناسب، برای داشتن یکی رصد خوب و موفق کافی نیست. بلکه شرایط و عواملِ بسیاری در این مورد دخیل هستند. چه بسا با فراموش کردن یک نکته­ ساده و کوچک، کل برنامه­ رصد تعطیل می‌شد. مثلا تا مدت‌ ها خبر نداشتم که نور قرمزِ ضعیف برای نگاه کردن به نقشه‌ ها و ثبت گزارش­ بهترین نور است تا چشم اذیت نشود. یا اینکه اگر صبور نباشم و برای مشاهده از پشت چشمی تلسکوپ عجله نکنم، می‌توانم جزئیات زیادِ خوشه‌ها و سحابی‌ها را ببینم. یا، در یک شبِ سرد زمستانی چه  تدارکی باید برای رصد ببینم … و موارد بسیاری از این قبیل، که ارتباطی به تخصصِ رصدی و موضوع رصد ندارند، بلکه نکاتی هستند که اگر حواسمان به آنها باشد، می ‌توانیم لذت یک رصدِ ماندگار و موثر را تجربه کنیم.

29 نکته رصدهای فعال آماتوری

در مقاله “۲۹ نکته” تعدادی از این نکات مهم را که باید برای برگزاری رصدهای آماتوری در نظر بگیریم جمع آوری کرده‌­ام. تجربه‌های ارزشمندی که حاصل تجربه رصدگران بسیاری از سراسر جهان است و اکنون به راحتی در اختیار شماست تا آن‌ها را به کار برید و رصدهای راحت­ تر، فعّال و مداومی داشته باشید. آن را دانلود کنید، به کار بندید، و همیشه رصدگری پرکار و موفق باشید.

(برای دانلود روی تصویر کلیک کنید)

چند نکته از “۲۹ نکته” :

۲    سوالات اختصاصی

برای هر شبِ رصدی تعدادی سوال شاخص را از قبل آماده کنید و خود را ملزم به مشخص کردن جواب آن­ها کنید. مثلا می‌ توانید کارتی بردارید و روی آن در مورد رصد سحابی‌های سیاره‌نما این سوالات را بنویسید: آیا می­‌توانید ستاره­ مرکزی را ببینید؟ در چه بزرگنمایی­‌ای؟ سحابی چقدر واضح و برجسته است؟ آیا رنگ‌هایش قابل تشخیص­ اند؟ و از این قبیل سوالات. این سوالاتِ شاخص باعث می‌شود که حافظه شما را متوجه جزئیات مشخصی کند تا با انگیزه  بیشتر و خستگی کمتر رصد کنید.

۱۴  فوکوس چشمی

از فوکوس چشمی تلسکوپ غافل نشوید. هر بار که چشم­تان را پشت چشمی می­ گذارید حتما فوکوس را تست کنید. چه بسا مواقع بسیاری که نمی‌دانیم چرا تصویر واضح نیست و اصلا به ذهن­مان نمی‌رسد که شاید فوکوس از دست رفته باشد. نمی­ دانید که چقدر از بابت این موضوع کلافه شده‌­ام.

۲۰  مکان تلسکوپ

نکته مهمی است که در رصدگاه‌­تان مکان تلسکوپ کجا باشد. باید آن را جایی قراردهید که پس از یک شب رصدی موفق، با طلوع خورشید، نوری برآن نتابد؛ چرا که ابزارتان آسیب جدی خواهد دید.

……..