معماری
خانه / مقالات / اخترفیزیک / خوشه های کروی خارج از کهکشان ها

خوشه های کروی خارج از کهکشان ها

در این مقاله حضور خوشه های کروی خارج از کهشکان ها  را در خوشه های کهکشانی بررسی می کنیم.

خوشه های ستاره ای مجموعه هایی از ستارگانی هستند که هنگام تولد در کنار هم و از یک سحابی اولیه تشکیل شده اند. آنها را در عالم در دو نوع ۱- کروی و ۲- باز ، مشاهده می کنیم. ویژگی بارز دسته ی دوم تعداد کمِ ستارگان و جوان بودن آنهاست. اما خوشه های کروی بسیار متراکم و پرجمعیت هستند و ستارگان پیری در خود دارند. جمعیت آنها از چند صدهزار تا چند میلیون ستاره میرسد.  این خوشه ها در راه شیری معمولا در هاله ی کهکشانی (خارج از صفحه ی کهکشان) قرار گرفته اند، و به عبارتی حومه نشین کهکشان هستند.

(با کلیک بر روی عکس ها، آنها را بزرگتر ببینید)

خوشه های ستاره ای
خوشه های ستاره ای

نتایجی که اخترشناسان در سال ۲۰۱۳ از تصاویر دقیق تلسکوپ هابل منتشر کردند، حقایق جالبی از درون خوشه ی کهکشانی اِبل ۱۶۸۹ و توزیع خوشه های کروی داخل آن را آشکار کرده است. ابل ۱۶۸۹ (Abell 1689) یکی از خوشه های کهکشانی بسیار بزرگ و پر کهکشانی است که در فاصله ی ۲/۲۵ میلیارد سال نوری از ما در امتداد صورت فلکی سنبله قرار گرفته است. واقعا ساختار بسیار بزرگی دارد.

خوشه کهکشانی ابل ۱۶۸۹
خوشه ی کهکشانی ابل ۱۶۸۹

در تصویرهای مورد نظر که کادر مشخص، قسمتی از ناحیه ی مرکزی این خوشه را نشان می دهد علاوه بر حضور کهکشان های مجموعه، می توان تعداد بسیار زیاد نقاط ریزی همچون کولاک برف مشاهده کرد. این نقاط در واقع جمعیت زیادی از خوشه های کروی در فضای بین کهکشان ها را نشان می دهند. همین موضوع، ویژگی منحصر بفردی است که خارج از کهکشان ها و در فضای بین آنها این خوشه های کروی پراکنده شده اند. چرا که در ساختارهای معمولی مثل راه شیری و کهکشان های همسایه مان، خوشه های کروی هم جزئی از کهکشان هستند و خارج از آن وجود ندارند. ولی در ابل ۱۶۸۹ ، تراکم زیاد کهکشان ها و تعداد فوق العاده زیاد خوشه های کروی باعث شده که آنها در اثر برهمکنش های گرانشی متقابل، به فضای بین کهکشان ها نفوذ کنند.

قسمتی از مرکز خوشه ی ابل ۱۶۸۹
قسمتی از مرکز خوشه ی ابل ۱۶۸۹

ستاره شناسانِ محقق در این مورد توانسته اند در این تصویر دقیق که به قلب خوشه ی ابل ۱۶۸۹ زوم کرده است، حدود ۱۰٫۰۰۰ خوشه ی کروی را تخمین بزنند، و برآورد کرده اند که مجموعا حدود ۱۶۰٫۰۰۰ خوشه ی کروی درون این خوشه ی کهکشانی وجود دارند. برای مقایسه جالب است بدانیم که در کهکشان راه شیری فقط ۱۵۰ مورد از این خوشه ها را داریم!

مرکز خوشه ی ابل ۱۶۸۹
مرکز خوشه ی ابل ۱۶۸۹

اما دو نکته ی مهم در این تحقیق نهفته است:

یکی به ویژگی های خوشه های کروی و توزیع آنها در خوشه ی کهکشانی برمی گردد. همانطور که می دانیم، خوشه های کروی مجموعه های عظیمی از ستارگانِ بسیار پیر هستند که مخصوصا در ۱ تا ۲ میلیارد سال اولیه ی تشکیل عالم شکل یافته اند، بنابراین آنها به عنوان فسیل هایی در داخل خوشه ی ابل ۱۶۸۹ هستند که می توانند آثاری از مراحل آغازین شکل گیری آن را به ما نشان دهند، و این بسیار ارزشمند است.

و نکته ی دوم به ماده ی تاریک و ویژگی های آن در خوشه کهکشانی ابل ۱۶۸۹ مربوط است. در واقع حضور این خوشه های کروی و بررسی توزیع آنها در مرکز و اطراف این خوشه ی کهکشانی می تواند سرنخ های ارزشمندی را از نحوه ی حضور و توزیع ماده ی تاریک در آن را به ما بدهد. ماده ی تاریکی که در چنین ساختارهای عظیم و بزرگی نقش کلیدی را ایفا می کنند ولی تنها راه بررسی و ثبت حضور آن بررسی آثار گرانشی ای است که از خود آشکار می کنند. این آثار را می توان با بررسی توزیع خوشه های کروی بدست آورد. علاوه بر این نقشی که ماده ی تاریک در شکل گیری خوشه های کهکشانی، در کیهان اولیه، و مراحل آغازین تشکیل کهکشان ها برعهده داشته اند را نباید از نظر دور کرد. و همه ی اینها را باید بتوان از این کولاک خوشه های کروی در لابلای کهکشان ها به ارمغان گرفت. به عنوان مثال تحقیقات اخیر که با بررسی حدود ۹۰۰۰ خوشه ی کهکشانی انجام گرفته نشان می دهد که ماده ی تاریکِ اطراف خوشه های کهکشانی، اثر پیچیده ای را روی تراکم کهکشان ها در داخل خوشه ها می گذارند.

جزئیات مرکز خوشه ی ابل ۱۶۸۹
جزئیات مرکز خوشه ی ابل ۱۶۸۹

با توجه به مقیاسی که بر روی تصویر می بینیم، می توان تخمین زد که پهنای کادر کوچک حدود ۲۰۰٫۰۰۰ سال نوری، یعنی به اندازه قطر کهکشان آندرومدا است. در بین اجرام آن می توانیم دو نوع کهکشان بیضوی و مارپیچی را به همراه تعداد بیشماری از خوشه های کرویِ ستارگان مشاهده کنیم. برای درک عظمت این گوشه ی کیهان مقیاسی ساده به کار می بریم: اگر کهکشان راه شیری را به پهنای یک زمین فوتبال در نظر بگیریم، آنوقت خوشه ی کهکشانی ابل ۱۶۸۹ به فاصله ی ۲۲۵۰ کیلومتری از آن قرار می گرفت!!

با کمی تأمل و تعمق در آن می توانیم جمال و زیبایی، و عظمتِ آفرینش را نظاره گر باشیم.

تهیه و تنظیم: محمد همایونی

همچنین ببینید

عکسی از سحابی و خوشه ستاره ای در آتشدان

گنجینه‌ای در آتشدان

این عکس خیال انگیز از ستارگان جدید جزئیات زیادی را از قسمت کوچکی از یک سحابی …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

قالب وردپرس
درک این مطلب که منزلگاه ما کجای این کیهانِ بی انتها قرار دارد چندان آسان نیست؛ در این کتابچه با استفاده از مقیاس "12 گام" در دوازده مرحله از محل سکونت خود تا ابعاد بزرگ عالم سفر می کنیم؛ تا هم جایگاه خودمان، هم ابعاد و عظمت این کیهان بی انتها را مشاهده کنیم.
ایمیل شما نزد ما امانت است.
12 گام
دانلود کتابچه 12 گام
با تشکر از توجه شما متأسفانه در حال حاضر مهلت ثبت نام پایان یافته است.
برای دانلود رزومه لطفا ایمیل خود را ثبت کنید:
ایمیل شما نزد ما امانت است و ما هم مثل شما از ایمیل های مزاحم بیزاریم.
به محض ثبت ایمیل تان، فایل را دانلود کنید:
ایمیل شما نزد ما امانت است و ما هم مثل شما از ایمیل های مزاحم بیزاریم.
تبریک به شما بابت این‌که به این مقاله علاقه‌مندید!
ثبت ایمیل‌تان الزامی نیست، ولی ارسال آن باعث ارتباط بیشتر ما با شما خواهد شد.
ثبت نام رایگان
اطلاعات شما نزد ما امانت است
برای شرکت در جلسه اول لطفا اطلاعات زیر را کامل کنید
تبریک به شما! ثبت نام انجام شد.
لطفا دستورالعمل حضور در کلاس‌های آنلاین را که در صفحه توضیحات همین دوره آمده است با دقت مطالعه کرده و انجام دهید. لینک ورود به کلاس هم چند دقیقه قبل از شروع کلاس برای شما ارسال می‌گردد.
برای ثبت نام در دوره‌های آنلاین،اطلاعات زیر را کامل کنید:
اطلاعات شما نزد ما امانت است
درود بر شما. متأسفانه مهلت ثبت نام این دوره به اتمام رسیده است. در صورت تمایل می‌توانید ایمیل خود را به همراه نام دوره مورد نظر؛ برای ما ثبت کنید تا هر زمان که ثبت نام دوره جدید شروع شد، به شما اطلاع دهیم. شاد و پیروز باشید.
ایمیل شما نزد ما امانت است
برای شما که به این موضوع علاقه‌مندید یک تخفیف 30% در نظر گرفته‌ایم. کافی است هنگام ثبت نام، در سبد خرید خود از کوپن تخفیف: NewMoon30 استفاده کنید. شاد و پیروز باشید.
تبریک !!
فرصت را از دست ندهید :)
برای دانلود نمونه فیلم از دوره مبانی نجوم، لطفا ایمیل خود را وارد کنید:
ایمیل شما نزد ما امانت است و ما هم مثل شما از ایمیل های مزاحم بیزاریم.
دوست عزیز: اگر قبل از مشاهده توضیحات دوره‌های آنلاین قصد خروج از سایت ستاره شناس را دارید، توصیه می‌کنم یک ویدئوی 12 دقیقه‌ای از فیلم‌های آموزشی دوره مبانی نجوم را دانلود کرده و مشاهده کنید. به محض ثبت ایمیل خود، آن را دانلود کنید:
ایمیل شما نزد ما امانت است و ما هم مثل شما از ایمیل های مزاحم بیزاریم.